નવી દિલ્હી, તા. 02 : દેશના 9 રાજ્યો અને 3 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં હાલમાં મતદાર યાદીના 'સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન' (SIR) નું મહત્વનું અભિયાન ચાલી રહ્યું છે. જોકે, ચૂંટણી પંચના તાજેતરના ડેટા મુજબ, ગ્રામીણ વિસ્તારોની સરખામણીએ શહેરી વિસ્તારોમાં મતદારોનો પ્રતિસાદ અત્યંત નબળો જોવા મળ્યો છે. ખાસ કરીને હાઈટેક શહેરોમાં બૂથ લેવલ ઓફિસર (BLO) ને ભરેલા ગણતરી ફોર્મ મેળવવામાં ભારે મુશ્કેલી પડી રહી છે.

શહેરોમાં ફોર્મ કેમ ઓછા ભરાયા?

ચૂંટણી પંચના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, લખનૌ, કાનપુર અને નોઈડા જેવા મોટા શહેરોમાં ફોર્મ સંગ્રહનું પ્રમાણ 'ઘણું ઓછું' છે. આ પાછળનું મુખ્ય કારણ શહેરી મતદારોની વ્યાવસાયિક વ્યસ્તતા છે. લોકો કામકાજ કે બિઝનેસમાં વ્યસ્ત હોવાથી ઘરે હાજર મળતા નથી. આ ઉપરાંત, શહેરોમાં વસ્તીનું સતત થતું સ્થળાંતર પણ એક મોટું કારણ છે, જેના કારણે મતદારોની ચોક્કસ ઓળખ કરવી મુશ્કેલ બની રહી છે.

ગેરકાયદે ઘૂસણખોરો પર તવાઈ

આ SIR અભિયાનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય મતદાર યાદીને શુદ્ધ કરવાનો અને ખાસ કરીને વિદેશી ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર કરનારાઓને ઓળખીને બહાર કાઢવાનો છે. બાંગ્લાદેશ અને મ્યાનમાર જેવા દેશોમાંથી ગેરકાયદેસર રીતે ભારતમાં રહેતા લોકોના નામ મતદાર યાદીમાંથી હટાવવા માટે આ કવાયત અત્યંત મહત્વની બની ગઈ છે. પંચ જન્મસ્થળની તપાસ કરીને મતદારોની કાયદેસરતા ચકાસી રહ્યું છે.

આ રાજ્યોમાં પ્રક્રિયા ચાલુ છે

ગુજરાત સહિત લક્ષદ્વીપ, છત્તીસગઢ, ગોવા, કેરળ, મધ્યપ્રદેશ, પુડુચેરી, રાજસ્થાન, તમિલનાડુ અને પશ્ચિમ બંગાળ જેવા રાજ્યોમાં SIR નો બીજો તબક્કો પૂરજોશમાં છે. ઉત્તર પ્રદેશ સિવાયના મોટાભાગના રાજ્યોમાં ડ્રાફ્ટ યાદી પણ જાહેર કરી દેવામાં આવી છે. વર્ષ 2002-2004 પછી પ્રથમ વખત આ સ્તરની સઘન તપાસ થઈ રહી હોવાથી તે દેશની સુરક્ષા માટે પણ મહત્વની છે.

ગામડાઓએ બતાવી જાગૃતિ

શહેરોની સરખામણીએ ગામડાઓમાં મતદારોએ વધુ જાગૃતિ બતાવી છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ફોર્મ સંગ્રહનું પ્રમાણ ઘણું ઊંચું રહ્યું છે, જે દર્શાવે છે કે ગ્રામીણ ભારત લોકશાહીની પ્રક્રિયામાં વધુ સક્રિયતા દાખવી રહ્યું છે. હવે ચૂંટણી પંચ શહેરોમાં જાગૃતિ લાવવા માટે નવા પ્રયાસો કરવા અંગે વિચારી રહ્યું છે.

SIR અભિયાનની હાઈલાઈટ્સ:

· શહેરોમાં સમસ્યા: કામકાજની વ્યસ્તતા અને સ્થળાંતરને કારણે નીરસતા.

· મુખ્ય ટાર્ગેટ: ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર કરનારાઓને મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવા.

· ગુજરાત કનેક્શન: ગુજરાતમાં પણ SIR પ્રક્રિયા સફળતાપૂર્વક ચાલી રહી છે.