નવી દિલ્હી  : હવાઈ મુસાફરી દરમિયાન મુસાફરોની સુરક્ષાને વધુ સદ્રઢ બનાવવા માટે ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ સિવિલ એવિએશન (DGCA) દ્વારા 'ડેન્જરસ ગુડ્સ એડવાઇઝરી સર્ક્યુલર' બહાર પાડવામાં આવ્યો છે. આ નવા નિયમો મુજબ, હવે પાવર બેંક અને વધારાની બેટરીઓને ફ્લાઈટમાં ઓવરહેડ કમ્પાર્ટમેન્ટ (સીટની ઉપરના ખાના) માં મૂકવા પર પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો છે. મુસાફરોએ હવે આ સાધનો માત્ર તેમના હેન્ડ બેગેજમાં જ રાખવા પડશે જેથી જો કોઈ દુર્ઘટના બને તો તુરંત તેની જાણ થઈ શકે.
ઓવરહેડ બિનમાં રાખવા કેમ ખતરનાક?
DGCA ના જણાવ્યા અનુસાર, ઓવરહેડ કમ્પાર્ટમેન્ટમાં રાખવામાં આવેલી પાવર બેંક કે બેટરીમાં જો આગ લાગે તો ધુમાડા કે જ્વાળાની જાણકારી મુસાફરો અથવા ક્રૂ મેમ્બર્સને તુરંત થતી નથી. આવા સ્થળોએ આગની મોડી જાણકારી મળવાને કારણે મોટી હોનારત સર્જાઈ શકે છે. લિથિયમ બેટરીમાં જો આગ લાગે તો તે અત્યંત ઉર્જાવાન અને ક્યારેક 'સેલ્ફ-સસ્ટેનિંગ' (પોતે જ ચાલતી રહેતી) હોય છે, જેને ઓલાવવી અત્યંત મુશ્કેલ બને છે.
આગ લાગવાના મુખ્ય કારણો:
લિથિયમ બેટરીમાં આગ લાગવાના અનેક કારણો હોઈ શકે છે જેમ કે:
 * બેટરીનું વધુ પડતું ગરમ થવું (Overheating)
 * ઓવરચાર્જિંગ અથવા શોર્ટ સર્કિટ
 * બેટરીનું દબાણ અથવા ભૌતિક નુકસાન
 * નબળી ગુણવત્તાનું ઉત્પાદન અથવા જૂની બેટરી
એરલાઇન્સ માટે કડક સૂચનાઓ:
DGCA એ તમામ એર ઓપરેટર્સને તેમની સુરક્ષા વ્યવસ્થાની સમીક્ષા કરવા આદેશ આપ્યો છે. કેબિન ક્રૂને વિશેષ તાલીમ આપવામાં આવશે જેથી તેઓ ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોમાંથી નીકળતી ગરમી, ધુમાડા કે અસામાન્ય ગંધ જેવા પ્રારંભિક ચિહ્નોને ઓળખી શકે અને યોગ્ય અગ્નિશમન સાધનોનો ઉપયોગ કરી શકે.
મુસાફરો માટેની માર્ગદર્શિકા:
નવા નિયમો મુજબ, મુસાફરોએ પાવર બેંકથી ફ્લાઈટની અંદર ચાર્જિંગ કરવા પર પણ નિયંત્રણોનો સામનો કરવો પડી શકે છે. જો કોઈ ઉપકરણમાંથી ગરમી કે ધુમાડો નીકળે, તો મુસાફરે તુરંત કેબિન ક્રૂને જાણ કરવાની રહેશે. એરલાઈન્સે પણ આવી તમામ ઘટનાઓનો અહેવાલ તુરંત DGCA ને સોંપવાનો રહેશે.
તાજેતરની ઘટનાઓનો સંદર્ભ:
આ કડક નિયમો તાજેતરમાં બનેલી આગની ઘટનાઓને પગલે લેવામાં આવ્યા છે. ૧૯ ઓક્ટોબરના રોજ દિલ્હી એરપોર્ટ પર ઇન્ડિગોની ફ્લાઈટમાં એક મુસાફરની પાવર બેંકમાં આગ લાગી હતી. ઉપરાંત, ચીનથી દક્ષિણ કોરિયા જતી ફ્લાઈટમાં ૧૦ કિલોમીટરની ઊંચાઈએ પાવર બેંકમાં આગ લાગતા મુસાફરોમાં ગભરાટ ફેલાયો હતો. એમિરેટ્સ અને સિંગાપોર એરલાઇન્સ જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય ઓપરેટરોએ પણ આવા કડક નિયમો અગાઉથી જ લાગુ કર્યા છે.