રાજકોટ : આજે માઘ મહિનાની કૃષ્ણ પક્ષની ચતુર્થી એટલે કે 'સકત ચોથ' છે. આ દિવસને સંકષ્ટી ચતુર્થી, તિલકૂટ ચોથ કે વક્રતુંડી ચતુર્થી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. જ્યોતિષ શાસ્ત્ર અનુસાર, આ દિવસે ભગવાન ગણેશ અને ચંદ્રની વિશેષ પૂજા કરવાથી સંતાનોના જીવનમાં આવતા તમામ અવરોધો દૂર થાય છે અને પરિવારમાં સુખ-સમૃદ્ધિનો વાસ થાય છે.

ગણેશજીની બુદ્ધિચાતુર્યની પૌરાણિક કથા

પુરાણો અનુસાર, એકવાર ભગવાન શિવે કાર્તિકેય અને ગણેશજી સમક્ષ એક શરત મૂકી કે જે કોઈ સમગ્ર પૃથ્વીની પરિક્રમા સૌથી પહેલા પૂર્ણ કરશે, તે શ્રેષ્ઠ ગણાશે. કાર્તિકેય તો પોતાના વાહન મોર પર સવાર થઈ પૃથ્વીની પરિક્રમા કરવા નીકળી પડ્યા. પરંતુ ગણેશજીએ પોતાની બુદ્ધિનો ઉપયોગ કર્યો. તેમણે વિચાર્યું કે ઉંદર પર સવાર થઈને પૃથ્વીની પ્રદક્ષિણા કરવામાં ઘણો સમય લાગશે.

ગણેશજીએ પૃથ્વીના બદલે પોતાના માતા-પિતા એટલે કે ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતીની ત્રણ વાર પરિક્રમા કરી લીધી. જ્યારે શિવજીએ તેનું કારણ પૂછ્યું, ત્યારે ગણેશજીએ અત્યંત વિનમ્રતાથી કહ્યું, "માતા-પિતાના ચરણોમાં જ આખું જગત સમાયેલું છે." ગણેશજીની આ ભક્તિ અને બુદ્ધિથી પ્રસન્ન થઈ શિવજીએ તેમને વરદાન આપ્યું કે જે કોઈ ચતુર્થીના દિવસે ગણેશજી અને રાત્રે ચંદ્રની પૂજા કરશે, તેના તમામ શારીરિક, માનસિક અને આર્થિક કષ્ટો દૂર થશે.

તિલકૂટ ચોથનું મહત્વ

આજના દિવસે ભગવાન ગણેશને તલ અને ગોળમાંથી બનાવેલા 'તિલકૂટ'નો ભોગ ધરાવવામાં આવે છે. એવી માન્યતા છે કે તલના દાન અને સેવનથી પાપોનો નાશ થાય છે. માતાઓ આખો દિવસ નિર્જળા ઉપવાસ રાખીને રાત્રે ચંદ્રદર્શન કર્યા બાદ જ ભોજન ગ્રહણ કરે છે. આ વ્રત કરવાથી આર્થિક સમસ્યાઓમાંથી મુક્તિ મળે છે અને બાળકોને દીર્ઘાયુની પ્રાપ્તિ થાય છે.

તિથિ અને પૂજાનો સમય

જ્યોતિષીઓના જણાવ્યા મુજબ, માઘ કૃષ્ણ ચતુર્થી 6 જાન્યુઆરીએ સવારે 8:01 વાગ્યાથી શરૂ થઈને 7 જાન્યુઆરીએ સવારે 6:52 વાગ્યા સુધી રહેશે. આથી આજે આખો દિવસ પૂજા-અર્ચના માટે ઉત્તમ છે. સાંજે ચંદ્રોદય પછી ગણેશ અથર્વશીર્ષના પાઠ અને ચંદ્રને અર્ઘ્ય આપવાથી વ્રત સંપૂર્ણ ગણાશે.