કાબુલ :  અફઘાનિસ્તાનમાં કુદરતી આફતોનો સિલસિલો અટકવાનું નામ નથી લઈ રહ્યો. મંગળવારે સાંજે જ્યારે લોકો પોતાના દૈનિક કાર્યોમાં વ્યસ્ત હતા, ત્યારે અચાનક ધરતી ધ્રૂજી ઉઠતા સમગ્ર વિસ્તારમાં અફરાતફરી મચી ગઈ હતી. રિક્ટર સ્કેલ પર 4.6ની તીવ્રતાનો આ ભૂકંપ એટલો પ્રબળ હતો કે તેની અસર રાજધાની કાબુલ અને આસપાસના પ્રાંતોમાં સ્પષ્ટપણે અનુભવાઈ હતી. લોકો જીવ બચાવવા માટે પોતાના બહુમાળી મકાનો અને ઓફિસોમાંથી બહાર ખુલ્લા મેદાનોમાં દોડી આવ્યા હતા. આ મંગળવાર અફઘાનિસ્તાન માટે આંચકાઓથી ભરેલો રહ્યો હતો, કારણ કે વહેલી સવારે પણ 4.0ની તીવ્રતાનો આંચકો નોંધાયો હતો, જેણે સ્થાનિક રહેવાસીઓની ઊંઘ હરામ કરી દીધી હતી.

નેશનલ સેન્ટર ફોર સિસ્મોલોજી (NCS) ના ડેટા મુજબ, આ ભૂકંપનું કેન્દ્ર પૃથ્વીની સપાટીથી ઊંડાણમાં હોવા છતાં તેની લહેર દૂર સુધી ફેલાઈ હતી. વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિકોણથી જોઈએ તો, હિન્દુ કુશ પર્વતમાળામાં આવેલી ટેક્ટોનિક પ્લેટોમાં થઈ રહેલી હલચલને કારણે આ પ્રદેશ અત્યંત સંવેદનશીલ બની ગયો છે. સવારે 10:55 વાગ્યે આવેલા પ્રથમ આંચકા બાદ સાંજનો બીજો આંચકો વધુ તીવ્ર હતો, જેણે લોકોના મનમાં 2023માં આવેલા વિનાશક ભૂકંપની યાદો તાજી કરી દીધી છે. જોકે, રાહતની વાત એ છે કે અત્યાર સુધી કોઈ મોટા જાનમાલના નુકસાનના અહેવાલ પ્રાપ્ત થયા નથી, પરંતુ કાચા મકાનોમાં તિરાડો પડવાના કિસ્સા સામે આવ્યા છે.

અફઘાનિસ્તાન માટે જાન્યુઆરી મહિનો ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય રીતે અત્યંત અસ્થિર સાબિત થઈ રહ્યો છે. માત્ર એક જ અઠવાડિયામાં આ ત્રીજી ઘટના છે જ્યારે જમીન નોંધપાત્ર તીવ્રતા સાથે ધ્રૂજી હોય. અગાઉ 3 જાન્યુઆરીએ પણ બે આંચકા અનુભવાયા હતા, જે દર્શાવે છે કે આ ક્ષેત્રમાં ભૂગર્ભીય દબાણ સતત વધી રહ્યું છે. કાબુલના રહેવાસીઓ હવે રાત્રિના સમયે ઘરોમાં સૂતા પણ ડરી રહ્યા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય ભૂસ્તરશાસ્ત્રીઓ આ શ્રેણીબદ્ધ આંચકાઓને 'આફ્ટરશોક્સ' અથવા કોઈ મોટા ભૂકંપના પૂર્વ સંકેત તરીકે જોઈ રહ્યા છે, જેના કારણે સુરક્ષા એજન્સીઓને એલર્ટ પર રહેવાની સૂચના આપવામાં આવી છે.

વર્તમાન આર્થિક સંકટ અને કડકડતી ઠંડી વચ્ચે ભૂકંપના આ આંચકાઓએ અફઘાનિસ્તાનની પ્રજાની મુશ્કેલીમાં વધારો કર્યો છે. કાબુલના સ્થાનિક પ્રશાસને લોકોને સાવચેત રહેવા અને ધરતીકંપના સમયે અનુસરવા જેવી સાવચેતીઓની માર્ગદર્શિકા ફરી જાહેર કરી છે. પાકિસ્તાન અને ભારતના કેટલાક ભાગોમાં પણ આ આંચકાઓની હળવી અસર જોવા મળી હતી, જે દર્શાવે છે કે દક્ષિણ એશિયાનો આ પટ્ટો અત્યારે ભૌગોલિક પરિવર્તનના તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે. અત્યારે સમગ્ર તંત્ર નુકસાનના આંકડા એકત્રિત કરવામાં અને આવનારા સંભવિત જોખમો સામે સજ્જ થવામાં વ્યસ્ત છે.