નવી દિલ્હી: દિલ્હી-NCRમાં શ્વાસ લેવો મુશ્કેલ બની રહ્યો છે ત્યારે સુપ્રીમ કોર્ટે વાયુ પ્રદૂષણના મુદ્દે એર ક્વોલિટી મેનેજમેન્ટ કમિશન (CAQM) ની કામગીરી પર ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યકાંત અને ન્યાયાધીશ બાગચીની ખંડપીઠે તીખી ટિપ્પણી કરતા જણાવ્યું કે, કમિશન પ્રદૂષણના મૂળ કારણો શોધવામાં અને લાંબા ગાળાના ઉકેલો લાવવામાં બિલકુલ ગંભીર જણાતું નથી. કોર્ટે કમિશનને બે અઠવાડિયાની અંદર દેશના ટોચના નિષ્ણાતોની બેઠક બોલાવવા અને પ્રદૂષણના મુખ્ય સ્ત્રોતો ઓળખીને તેનો વિગતવાર રિપોર્ટ રજૂ કરવા આદેશ આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે હવે માત્ર કાગળ પરની કાર્યવાહી ચાલશે નહીં, જમીની સ્તરે ફેરફાર દેખાવો જોઈએ.

સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે ખાસ કરીને ભારે વાહનો દ્વારા ફેલાતા પ્રદૂષણ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. બેન્ચે કહ્યું કે, "ભારે વાહનો પ્રદૂષણમાં મોટો ફાળો આપી રહ્યા છે, પરંતુ તમે તેને રોકવા માટે શું નક્કર પગલાં લીધા છે? જાન્યુઆરીમાં મીટિંગ કરીને બે મહિના પછી આવવું એ અમને મંજૂર નથી." કોર્ટે CAQM ને તેની ફરજો નિભાવવામાં નિષ્ફળ ગણાવતા કહ્યું કે જાહેર ક્ષેત્રમાં અનેક નિષ્ણાતો લેખો લખી રહ્યા છે અને ઉપાયો બતાવી રહ્યા છે, પરંતુ કમિશન પાસે કોઈ ઉતાવળ કે ઈચ્છાશક્તિ દેખાતી નથી. આ સાથે જ કોર્ટે દિલ્હી બોર્ડર પર ટોલ પ્લાઝા દૂર કરવાની કમિશનની માંગને પણ ફગાવી દીધી હતી અને તેને પ્રદૂષણનું મુખ્ય કારણ ગણવા સામે અસંમતિ દર્શાવી હતી.

અદાલતે નિર્દેશ આપ્યો છે કે પ્રદૂષણને કાબુમાં લેવા માટે કોઈ પણ વગદાર હિતધારકોના દબાણમાં આવ્યા વિના લાંબા ગાળાના પ્રોજેક્ટ્સ પર કામ શરૂ કરવામાં આવે. વાયુ પ્રદૂષણના કારણે લોકોના સ્વાસ્થ્ય પર થઈ રહેલી ગંભીર અસરોને ધ્યાનમાં રાખીને કોર્ટે કહ્યું કે જનજાગૃતિ માટે એક જાહેર રિપોર્ટ બહાર પાડવો જોઈએ જેથી સામાન્ય નાગરિકો પણ જાણી શકે કે હવાની ગુણવત્તા સુધારવા માટે શું પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે. કોર્ટના આ કડક વલણ બાદ હવે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો પર દબાણ વધ્યું છે કે તેઓ માત્ર દંડ ફટકારવાને બદલે પ્રદૂષણ ફેલાવતા મૂળ કારકોને જ ડામી દે.

આગામી બે અઠવાડિયામાં નિષ્ણાતોની આ બેઠક પર સૌની નજર રહેશે, કારણ કે તેમાં લેવાયેલા નિર્ણયો દિલ્હી-NCRના કરોડો લોકોના સ્વાસ્થ્ય અને પર્યાવરણનું ભવિષ્ય નક્કી કરશે. સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો આગામી સુનાવણી સુધીમાં કોઈ નક્કર પરિણામ નહીં મળે, તો કોર્ટ વધુ કડક આદેશો આપતા અચકાશે નહીં. નિષ્ણાતોના મતે, બાંધકામ પ્રવૃત્તિઓ, વાહનોનો ધુમાડો અને ઔદ્યોગિક કચરો એ ત્રણ એવા ક્ષેત્રો છે જ્યાં કમિશને સૌથી વધુ ધ્યાન આપવાની જરૂર છે.