નવી દિલ્‍હી, તા.૭: ભારતમાં રૂ.૧ કરોડથી વધુની વાર્ષિક આવક નોંધાવનારા લોકોની સંખ્‍યામાં તીવ્ર વધારો થયો છે. જોકે, આવકવેરા રિટર્ન ફાઇલ કરનારાઓની કુલ સંખ્‍યામાં ખાસ વધારો થયો નથી. આ સ્‍પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે દેશની જાહેર કરાયેલી આવકનો મોટો ભાગ ઉચ્‍ચ વર્ગના વર્ગમાં કેન્‍દ્રિત છે. આવકવેરા ઈ-ફાઇલિંગ પોર્ટલના ડેટા અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ ૨૬ માં રૂ.૧ કરોડથી વધુની આવક નોંધાવનારા લોકોની સંખ્‍યામાં આશરે ૨૨ ટકાનો વધારો થયો છે. આ વધારો નોંધપાત્ર છે કારણ કે આ જ સમયગાળા દરમિયાન રિટર્ન ફાઇલ કરનારાઓની કુલ સંખ્‍યામાં માત્ર ૧ ટકાનો વધારો થયો છે.

૩૧ ડિસેમ્‍બર, ૨૦૨૫, આકારણી વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માટે આવકવેરા રિટર્ન ફાઇલ કરવાની છેલ્લી તારીખ હતી. જોકે, અપડેટેડ રિટર્ન ૩૧ માર્ચ, ૨૦૩૦ સુધી ફાઇલ કરી શકાય છે. ડેટા અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ ૨૬ માં ૧ એપ્રિલથી ૩૧ ડિસેમ્‍બર દરમિયાન ૯૦ મિલિયનથી વધુ રિટર્ન ફાઇલ કરવામાં આવ્‍યા હતા, જે નાણાકીય વર્ષ ૨૫ માં સમાન સમયગાળામાં ૮૯.૨ મિલિયન હતા. આ ફક્‍ત ૧.૨૨ ટકાનો નજીવો વધારો દર્શાવે છે. આ આંકડાઓમાં વિવિધ આકારણી વર્ષોના ઈ-રિટર્નનો સમાવેશ થાય છે, પરંતુ મોટાભાગના વર્તમાન વર્ષના છે.

જ્‍યારે રિટર્ન ફાઇલ કરનારાઓની કુલ સંખ્‍યામાં વળદ્ધિ ધીમી રહી છે, ત્‍યારે જાહેર કરાયેલી આવકના પેટર્નમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર જોવા મળ્‍યો છે. ૫ લાખ રૂપિયા સુધીની આવક જાહેર કરનારા લોકોની સંખ્‍યામાં ઘટાડો થયો છે, જ્‍યારે ૫ લાખ રૂપિયાથી ઉપર, ૧૦ કરોડ રૂપિયા સુધીની બધી આવક શ્રેણીઓમાં બે આંકડાનો વધારો જોવા મળ્‍યો છે. ૫૦ લાખ રૂપિયાથી લઈને ૧૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુની ચાર સૌથી વધુ આવક શ્રેણીઓમાં, દરેકમાં ૨૦ ટકાથી વધુનો વધારો જોવા મળ્‍યો છે. નોંધપાત્ર રીતે, સૌથી વધુ કમાણી કરતી શ્રેણીઓમાં સૌથી ઝડપી વળદ્ધિ જોવા મળી છે.

ધ હિન્‍દુ બિઝનેસ લાઇનના અહેવાલમાં કર નિષ્‍ણાતો કહે છે કે આ વધારો કોઈ આંકડાકીય ભૂલને કારણે નથી, પરંતુ ઉચ્‍ચ વર્ગમાં મજબૂત આવક અને સુધારેલા કર રિર્પોટિંગનું પરિણામ છે. ધ્રુવ એડવાઇઝર્સના ભાગીદાર સંદીપ ભલ્લાએ જણાવ્‍યું હતું કે આ દેશમાં આર્થિક પ્રવળત્તિના વેગને કારણે છે. ભલ્લાએ જણાવ્‍યું હતું કે પગાર વધારો, સારા બોનસ અને સારા વ્‍યવસાયિક નફાને કારણે ઉચ્‍ચ વર્ગના પરિવારોની આવકમાં સ્‍પષ્ટ સુધારો થયો છે.

AKM ગ્‍લોબલના ભાગીદાર સંદીપ સેહગલ પણ રિપોર્ટમાં આ મંતવ્‍ય સાથે સંમત થયા હતા. તેમણે કહ્યું કે કુલ વળતરમાં માત્ર ૧ ટકાનો વધારો થયો હોવા છતાં, કરોડપતિ કરદાતાઓમાં લગભગ ૨૧ ટકાનો વધારો દર્શાવે છે કે ઉચ્‍ચ આવક ધરાવતા વ્‍યક્‍તિઓ હવે કર પ્રણાલી સાથે વધુ અસરકારક રીતે જોડાઈ રહ્યા છે. સેહગલે કહ્યું કે કડક રિર્પોટિંગ નિયમો, ડેટા એનાલિટિક્‍સનો વધતો ઉપયોગ અને AIS અને TDS/TCS જેવી સિસ્‍ટમોએ પારદર્શિતા વધારી છે, આવક છુપાવવાના કિસ્‍સાઓ ઘટાડ્‍યા છે. તેમનું માનવું છે કે આ વધારો નવી સંપત્તિના નિર્માણને બદલે વધુ સારા કર પાલનને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

છેલ્લા ચાર વર્ષોમાં ઘણા રાજ્‍યોમાં કરદાતાઓની સંખ્‍યામાં ઝડપથી વધારો થયો છે, જે રાજ્‍યોમાં વધતી જતી આર્થિક પ્રવળત્તિ અને કર આધાર દર્શાવે છે. ડેટા અનુસાર, હરિયાણા આ સંદર્ભમાં મોખરે રહ્યું છે. ૨૦૨૦-૨૧માં ૬.૦૩ લાખ કરદાતા હતા, જે ૨૦૨૪-૨૫માં વધીને ૧૦.૮૬ લાખ થયા, જે આશરે ૮૦ ટકાનો વધારો દર્શાવે છે.

ગુજરાત બીજા ક્રમે આવ્‍યું, જેમાં કરદાતાઓની સંખ્‍યા ૧૧.૦૩ લાખથી વધીને ૧૯.૦૫ લાખ થઈ, જે આશરે ૭૨.૭ ટકાનો વધારો દર્શાવે છે. બિહારમાં, કરદાતાઓની સંખ્‍યા ૩.૮૯ લાખથી વધીને ૬.૩૪ લાખ થઈ. છત્તીસગઢમાં, આ સંખ્‍યા ૧.૮૭ લાખથી વધીને ૨.૯૯ લાખ થઈ, અને તેલંગાણામાં, તે ૮.૨૭ લાખથી વધીને આશરે ૧૩ લાખ થઈ. આ એકંદર વલણ દર્શાવે છે કે વિવિધ રાજ્‍યોમાં ઔપચારિક અર્થતંત્રનો વ્‍યાપ સતત વિસ્‍તરી રહ્યો છે.