નવી દિલ્હી : કેન્દ્ર સરકાર અત્યારે યોજનાઓના 'તર્કસંગતકરણ'  ના મિશન પર છે. નાણા મંત્રાલયના ખર્ચ વિભાગે અવલોકન કર્યું છે કે હાલમાં કેન્દ્ર અને રાજ્ય સ્તરે ચાલતી ઘણી યોજનાઓ એકબીજા જેવી જ છે, જેના કારણે બજેટની ફાળવણી વેરવિખેર થઈ જાય છે અને મોનિટરિંગ કરવું મુશ્કેલ બને છે. જે યોજનાઓ વર્ષોથી ચાલે છે પણ ઈચ્છિત પરિણામો આપી શકતી નથી, તેમને બંધ કરી દેવામાં આવશે. આ કવાયતનો મુખ્ય હેતુ ડુપ્લિકેશન ઘટાડવાનો છે, જેથી એક જ હેતુ માટે ચાલતી બે અલગ-અલગ યોજનાઓને બદલે એક મજબૂત 'અમ્બ્રેલા સ્કીમ'  બનાવી શકાય.

સરકારી આંકડા મુજબ, હાલમાં 54 કેન્દ્ર પુરસ્કૃત યોજનાઓ (CSS) અને 260 કેન્દ્ર સરકારની યોજનાઓ છે જેની મંજૂરીની અવધિ 31 માર્ચ, 2026 ના રોજ સમાપ્ત થઈ રહી છે. પ્રધાનમંત્રી ગ્રામીણ સડક યોજનાથી લઈને ખાદ્ય સબસિડી સુધીની તમામ મોટી યોજનાઓનું હવે 'થર્ડ પાર્ટી ઇવેલ્યુએશન' કરવામાં આવશે. મંત્રાલયોને આદેશ આપવામાં આવ્યો છે કે તેઓ આગામી પાંચ વર્ષ માટેની વાર્ષિક ફાળવણી અને યોજનામાં કરવાના ફેરફારોની વિગતો તાત્કાલિક સબમિટ કરે. આ પ્રક્રિયા બાદ ખર્ચ વિભાગ નક્કી કરશે કે કઈ યોજનામાં 'પ્રાણ ફૂંકવા' અને કોને 'વિદાય' આપવી.

આ યોજનાની બ્લુપ્રિન્ટ પાંચ વર્ષ પહેલા વર્તમાન કેબિનેટ સચિવ ટી.વી. સોમનાથન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવી હતી, જેનો હવે કડક અમલ થઈ રહ્યો છે. સરકાર ઈચ્છે છે કે દરેક સરકારી રૂપિયાનું મૂલ્ય (Value for Money) વધે. આ ફેરફાર બાદ જન ઔષધિ યોજના, પીએમ ગરીબ કલ્યાણ યોજના અને પાક વીમા યોજના જેવી મહત્વની પહેલોને વધુ આધુનિક અને ડેટા-આધારિત બનાવવામાં આવશે. બજેટ પહેલાની આ કવાયત માત્ર આંકડાકીય ખેલ નથી, પરંતુ સરકારની 'ન્યૂ ઇન્ડિયા' નીતિનો ભાગ છે જેમાં ઓછી યોજનાઓ પણ વધુ અસરકારક પરિણામો આપવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે.