વસ્તી ગણતરીનું પ્રથમ ચરણ એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર વચ્ચે
ગૃહમંત્રાલયે ૨૦૨૭ની વસ્તી ગણતરી માટે નિયમો-સમરેખા જાહેર કરી : કાગળ નહિ એપમાં નોંધાશે તમારી ઓળખઃ દેશની વસ્તી ગણતરી થશે ડિજિટલઃ મકાનોની ગણતરી-લિસ્ટ બનાવવાનું કામ ૩૦ સપ્ટેમ્બર દરમ્યાન થશે
નવી દિલ્હી,તા.૦૮: કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે ૨૦૨૭ ની વસ્તી ગણતરીના પ્રથમ તબક્કા માટે નિયમો અને સમયરેખા જાહેર કરી છે. આ વર્ષે ૧ એપ્રિલથી ૩૦ સપ્ટેમ્બર દરમિયાન ઘરની ગણતરી અને ઇન્વેન્ટરીનું કામ શરૂ થશે. દરેક રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશને આ કાર્ય પૂર્ણ કરવા માટે ૩૦ દિવસનો સમય આપવામાં આવશે. આ વખતે, રહેવાસીઓ પાસે સ્વ-ગણતરીનો વિકલ્પ પણ હશે, એટલે કે, તેમની પોતાની માહિતી દાખલ કરવાનો. આ સુવિધા ડોર-ટુ-ડોર સર્વે શરૂ થાય તેના ૧૫ દિવસ પહેલા શરૂ કરવામાં આવશે. સરકારે ૨૦૨૦ ના જૂના આદેશને રદ કર્યો છે અને નવા નિયમો હેઠળ આ ઝુંબેશને મંજૂરી આપી છે.
કોરોનાવાયરસ રોગચાળાને કારણે વસ્તી ગણતરી અટકાવી દેવામાં આવી હતી. કોરોનાવાયરસ રોગચાળાને કારણે ૨૦૨૧ ની વસ્તી ગણતરી અટકાવી દેવામાં આવી હતી, પરંતુ હવે તે ફરી શરૂ કરવામાં આવી રહી છે. વસ્તી ગણતરી બે તબક્કામાં વહેંચવામાં આવશેઃ પ્રથમ તબક્કામાં ઘરોની યાદી બનાવવામાં આવશે, અને બીજો તબક્કો વસ્તી ગણતરી હશે. વસ્તી ગણતરી ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ થી શરૂ થશે અને ૨૮ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૭ સુધી ચાલુ રહેશે.
આ કાર્ય ક્યારે પૂર્ણ થશે?
સમગ્ર દેશ માટે, ૧ માર્ચ, ૨૦૨૭ ના રોજ મધ્યરાત્રિ ૧૨ વાગ્યાને વસ્તી ડેટા અંતિમ માનવામાં આવશે તે તારીખ માનવામાં આવશે. જોકે, લદ્દાખ, જમ્મુ અને કાશ્મીર, હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડના બરફીલા અથવા દુર્ગમ વિસ્તારો માટે નિયમો અને સમય થોડો બદલાઈ શકે છે.
વસ્તી ગણતરી માટે અધિકારીઓ દ્વારા મોટા પાયે તૈયારીઓ
ગયા વર્ષે ડિસેમ્બરમાં, વડા પ્રધાન મોદીના નેતૃત્વ હેઠળની સરકારે આ કાર્ય માટે રૂ.૧૧,૭૧૮ કરોડથી વધુના બજેટને મંજૂરી આપી હતી. આ વસ્તી ગણતરીમાં એક મોટો ફેરફાર થશેઃ વસ્તી ગણતરી સાથે જાતિની માહિતી પણ રેકોર્ડ કરવામાં આવશે. આ વિશ્વનું સૌથી મોટું વહીવટી કાર્ય છે, અને તેને પૂર્ણ કરવા માટે લગભગ ૩૦ લાખ કર્મચારીઓને જમીન પર તૈનાત કરવામાં આવશે.
પ્રથમ વખત ડિજિટલ વસ્તી ગણતરી
આ ભારતની પ્રથમ ડિજિટલ વસ્તી ગણતરી છે, અને પેન અને કાગળનો ઉપયોગ કરવાને બદલે ઘરે ઘરે જઈને માહિતી દાખલ કરવામાં આવશે. ડેટાનું નિરીક્ષણ કરવા માટે એક સમર્પિત પોર્ટલ બનાવવામાં આવ્યું છે, જે સચોટ માહિતી સુનિﾍતિ કરે છે અને ભૂલની શક્યતા ઘટાડે છે. સરકારનું કહેવું છે કે ડેટા એટલી સરળ રીતે સંગ્રહિત કરવામાં આવશે કે કોઈપણ આયોજન માટે જરૂરી ડેટા એક બટનના ક્લિક પર ઉપલબ્ધ થશે. ર્ર્ઘ્ીીલ્ નામની એક નવી સેવા તમામ સરકારી મંત્રાલયોને સ્વચ્છ ડેટા પ્રદાન કરશે.
વસ્તી ગણતરી પ્રક્રિયા કેવી રીતે હાથ ધરવામાં આવશે?
વસ્તી ગણતરી ટીમનો દરેક સભ્ય તમારા ઘરની મુલાકાત લેશે અને તમને બે અલગ અલગ પ્રશ્નો પૂછશે એક તમારા ઘરની સુવિધાઓ વિશે અને બીજો તમારા પરિવારના સભ્યો વિશે. આ કાર્ય સામાન્ય રીતે તમારા વિસ્તારના સરકારી શાળાના શિક્ષકો દ્વારા કરવામાં આવશે, અને રાજ્ય સરકાર તેમને તેમની નિયમિત ફરજો ઉપરાંત આ જવાબદારી સોંપશે.
૨૦૨૭ ની વસ્તી ગણતરીનો પ્રથમ તબક્કો ૧ એપ્રિલથી ૩૦ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ દરમિયાન ઘરયાદી અભિયાન સાથે શરૂ થશે. આ સમયગાળા દરમિયાન, સ્વ-ગણતરીનો વિકલ્પ પણ ઉપલબ્ધ રહેશે. ડિજિટલ વસ્તી ગણતરી બે તબક્કામાં હાથ ધરવામાં આવશેઃ એપ્રિલ-સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ માં ઘરયાદી અને ઘરયાદી ગણતરી, અને ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૭ માં વસ્તી ગણતરી.
બુધવારે જારી કરાયેલ સરકારી સૂચના અનુસાર, ૨૦૨૭ ની વસ્તી ગણતરીનો પ્રથમ તબક્કો આ વર્ષે ૧ એપ્રિલથી ૩૦ સપ્ટેમ્બર દરમિયાન હાથ ધરવામાં આવશે, જેમાં તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ઘરયાદી અભિયાન હાથ ધરવામાં આવશે. દરેક રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશે આ સમયગાળા માટે ૩૦ દિવસનો સમયગાળો નક્કી કર્યો છે.
ગૃહ મંત્રાલયના જાહેરનામામાં જણવાયું છે કે ૩૦ દિવસના ઘરયાદી અભિયાનની શરૂઆત પહેલાં ૧૫ દિવસના સમયગાળા દરમિયાન સ્વ-ગણતરીનો વિકલ્પ પણ રહેશે. દર દસ વર્ષે હાથ ધરવામાં આવતી વસ્તી ગણતરી કોવિડ-૧૯ રોગચાળાને કારણે મુલતવી રાખવામાં આવી હતી. તે મૂળ ૨૦૨૧ માં યોજાવાની હતી.
ડિજિટલ વસ્તી ગણતરી બે તબક્કામાં હાથ ધરવામાં આવશે એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ દરમિયાન ઘરયાદી અને ઘરયાદી ગણતરી, અને ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૭ માં વસ્તી ગણતરી. ભારતના રજિસ્ટ્રાર જનરલ અને વસ્તી ગણતરી કમિશનર મૃત્યુંજય કુમાર નારાયણ દ્વારા જારી કરાયેલ એક જાહેરનામા અનુસાર, કેન્દ્ર સરકારે જાહેરાત કરી છે કે ભારતની વસ્તી ગણતરી ૨૦૨૭ હેઠળ ઘરયાદી પ્રક્રિયા ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ થી ૩૦ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ ની વચ્ચે, દરેક રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ દ્વારા નિર્દિષ્ટ ૩૦ દિવસના સમયગાળા દરમિયાન તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં હાથ ધરવામાં આવશે.
વસ્તી ગણતરી પ્રથમ વખત ડિજિટલ રીતે હાથ ધરવામાં આવશે. આ પ્રક્રિયાના પ્રથમ તબક્કાના સમયપત્રકની જાહેરાત સાથે દસ વર્ષ લાંબી પ્રક્રિયાની ઔપચારિક શરૂઆત થઈ ગઈ છે, જે કોવિડ-૧૯ રોગચાળાને કારણે ૨૦૨૧ની વસ્તી ગણતરી સુધી વિલંબિત હતી. ગયા વર્ષે ૧૨ ડિસેમ્બરે, વડા પ્રધાન મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે રૂ.૧૧,૭૧૮.૨ કરોડના ખર્ચે ભારતની વસ્તી ગણતરી ૨૦૨૭ હાથ ધરવાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી હતી. નવીનતમ વસ્તી ગણતરીના વસ્તી ગણતરી તબક્કામાં જાતિ ઓળખનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવશે.
(11:26 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
