કેપ કેનાવેરલ, : અંતરિક્ષ વિજ્ઞાનના ઇતિહાસમાં એક અત્યંત દુર્લભ અને ચિંતાજનક ઘટના બની છે. ઇન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન (ISS) પર સવાર એક અવકાશયાત્રીની તબિયત અચાનક અત્યંત ગંભીર રીતે લથડતા નાસા (NASA) એ આખું મિશન અધવચ્ચેથી પડતું મૂકવાની ફરજ પડી છે. અવકાશ મથકના ૨૫ વર્ષના ઇતિહાસમાં આ પ્રથમ એવી ઘટના છે જેમાં 'મેડિકલ ઇમરજન્સી'ને કારણે કોઈ ક્રૂ મેમ્બરને નિર્ધારિત સમય કરતાં મહિનાઓ વહેલા પૃથ્વી પર પાછા લાવવામાં આવી રહ્યા છે.
શા માટે લેવાયો આ તાકીદનો નિર્ણય?
નાસાના એડમિનિસ્ટ્રેટર જેરેડ આઇઝેકમેને ગુરુવારે વોશિંગ્ટનમાં એક પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન જણાવ્યું હતું કે, અવકાશયાત્રીની સ્થિતિ એવી છે કે તેનું ચોક્કસ નિદાન અને યોગ્ય સારવાર સ્પેસ સ્ટેશન પર ઉપલબ્ધ સુવિધાઓ દ્વારા શક્ય નથી. એજન્સીએ ગોપનીયતા જાળવવા માટે બીમાર અવકાશયાત્રીનું નામ જાહેર કર્યું નથી, પરંતુ એટલું સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ કોઈ કામ દરમિયાન થયેલી ઈજા નથી, પણ અચાનક ઉભી થયેલી શારીરિક સમસ્યા છે.
સ્પેસવોક રદ અને ક્રૂ-11 મિશન પર અસર
આ તબીબી ચિંતાને કારણે ગુરુવારે થનારું મહત્વનું સ્પેસવોક છેલ્લી ઘડીએ રદ કરી દેવામાં આવ્યું હતું. મિશન 'ક્રૂ-11' ના ચાર સભ્યો – ઝેના કાર્ડમેન, માઇક ફિન્કે (યુ.એસ.), કિમિયા યુઇ (જાપાન) અને ઓલેગ પ્લેટોનોવ (રશિયા) – ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ થી અવકાશમાં છે. તેઓ મે ૨૦૨૬ માં પરત આવવાના હતા, પરંતુ હવે આ તબીબી કટોકટીને કારણે આખો ક્રૂ વહેલો પરત ફરશે. સ્પેસવોક એ અત્યંત જોખમી પ્રક્રિયા છે જેમાં કલાકોની શારીરિક મહેનત લાગે છે, જે વર્તમાન સ્થિતિમાં જોખમી માનવામાં આવી છે.
અગાઉની ઘટનાઓ અને ગુપ્તતા
અવકાશયાત્રીઓના સ્વાસ્થ્યને નાસા હંમેશા "ટોપ સિક્રેટ" રાખે છે. અગાઉ ૨૦૨૧ માં માર્ક વાન્ડે હેઈને નસ દબાવાની (pinched nerve) સમસ્યાને કારણે સ્પેસવોક રદ કરવો પડ્યો હતો, પરંતુ આ વખતે મામલો વધુ ગંભીર હોવાનું જણાય છે કારણ કે આખું મિશન જ ટૂંકાવી દેવામાં આવ્યું છે. હાલમાં એલોન મસ્કની સ્પેસએક્સ (SpaceX) ની ટીમ અને નાસાના વૈજ્ઞાનિકો આ અવકાશયાત્રીઓના સુરક્ષિત 'રી-એન્ટ્રી' માટે દિવસ-રાત કામ કરી રહ્યા છે.