ઈન્દોર : ભારતના સૌથી સ્વચ્છ શહેર ઈન્દોરના પશ્ચિમ ક્ષેત્રમાં શ્રદ્ધા અને સ્થાપત્યનો એક અદભૂત નમૂનો આવેલો છે - મા અન્નપૂર્ણાનું મંદિર. લગભગ ૭૦ વર્ષ જૂનું આ મંદિર તેની ધાર્મિક માન્યતાઓ અને દક્ષિણ ભારતીય દ્રવિડ શૈલીના બાંધકામ માટે વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે. મંદિરમાં પ્રવેશતાની સાથે જ ભક્તોને તમિલનાડુના પ્રસિદ્ધ મદુરાઈ મીનાક્ષી મંદિરની યાદ આવી જાય તેવો વિશાળ અને જટિલ કોતરણીવાળો પ્રવેશદ્વાર અહીં જોવા મળે છે.
ત્રણ દેવીઓનો પવિત્ર સંગમ
અન્નપૂર્ણા મંદિરમાં માત્ર દેવી અન્નપૂર્ણા જ નહીં, પરંતુ તેમની સાથે દેવી ગાયત્રી અને દેવી સરસ્વતી પણ બિરાજમાન છે. આ ત્રણ મૂર્તિઓનો સંગમ જ્ઞાન, શક્તિ અને ખોરાકનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. શ્રદ્ધાળુઓ માને છે કે અહીં સાચા હૃદયથી કરેલી પ્રાર્થના ક્યારેય નિષ્ફળ જતી નથી અને માતાજીના આશીર્વાદથી ભક્તોના જીવનમાં ક્યારેય અન્ન કે ધનની અછત સર્જાતી નથી.
અક્ષયપાત્ર જેવો ચમત્કાર અને ભવ્ય સ્થાપત્ય
મંદિરનો સૌથી મોટો ચમત્કાર અહીંનું અન્નક્ષેત્ર છે. કહેવાય છે કે અહીં હજારોની સંખ્યામાં ભક્તો ઉમટી પડે તો પણ ભોજનનો પ્રસાદ ક્યારેય ખૂટતો નથી. તેને માતાજીનો સાક્ષાત્કાર માનવામાં આવે છે. મંદિરના મુખ્ય દ્વાર પર ચાર વિશાળકાય હાથીઓની પ્રતિમાઓ આવેલી છે, જે જાણે માતાજીના રક્ષકો હોય તેવું ભાસે છે. આખું મંદિર આરસપહાણથી કંડારવામાં આવ્યું છે અને તેની દિવાલો પર દેવી-દેવતાઓની અદભૂત મૂર્તિઓ કોતરવામાં આવી છે. રાત્રિના સમયે જ્યારે મંદિર રોશનીથી ઝળહળી ઉઠે છે, ત્યારે તેની સુંદરતા અનિમેષ જોયા જ કરવાનું મન થાય તેવી હોય છે.
સ્વામી પ્રબોધનંદ ગિરિજીની દૂરદૃષ્ટિ
આ ભવ્ય મંદિરનું નિર્માણ મહામંડલેશ્વર સ્વામી પ્રબોધનંદ ગિરિ જી મહારાજ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. તેઓ માત્ર એક સંત જ નહીં પણ એક મહાન વિદ્વાન હતા. તેઓ માનતા હતા કે મંદિર માત્ર પૂજાનું સ્થળ નહીં, પણ સામાજિક સુધારણાનું કેન્દ્ર હોવું જોઈએ. તેમણે અહીં ગૌશાળા, શૈક્ષણિક કાર્યક્રમો અને સામુદાયિક ઉત્સવો જેવી પ્રવૃત્તિઓ શરૂ કરી હતી જે આજે પણ અવિરત ચાલુ છે.