નવી દિલ્હી : જો તમે બહાર જમવા જઈ રહ્યા છો, તો રેસ્ટોરાંનું બિલ તપાસવાનું ભૂલતા નહીં! કેન્દ્રીય ગ્રાહક બાબતોના મંત્રાલયે શનિવારે એક મહત્વની જાહેરાત કરતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે રેસ્ટોરાં દ્વારા ગ્રાહકો પાસેથી ફરજિયાત 'સર્વિસ ચાર્જ' (સેવા શુલ્ક) વસૂલવો એ ગ્રાહક સુરક્ષા કાયદાનું સીધું ઉલ્લંઘન છે. મંત્રાલય હેઠળના સેન્ટ્રલ કન્ઝ્યુમર પ્રોટેક્શન ઓથોરિટી (CCPA) એ દેશભરની 27 પ્રખ્યાત રેસ્ટોરાં સામે આકરા પગલાં ભરવાનું શરૂ કર્યું છે.

દિલ્હી હાઈકોર્ટના ચુકાદાનો પડઘો

આ કડક કાર્યવાહી દિલ્હી હાઈકોર્ટના 28 માર્ચ, 2025 ના ઐતિહાસિક ચુકાદાને અનુસરીને કરવામાં આવી રહી છે. કોર્ટે સ્પષ્ટપણે ઠેરવ્યું હતું કે કોઈ પણ રેસ્ટોરાં ગ્રાહક પર તેની મરજી વિરુદ્ધ સર્વિસ ચાર્જ લાદી શકે નહીં. CCPA એ 'ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ, 2019' હેઠળ આ રેસ્ટોરાંઓ વિરુદ્ધ સ્વયંસંચાલિત (Suo-motu) કેસ દાખલ કર્યા છે. તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે મુંબઈની 'ચાઇના ગેટ' અને પટનાની 'બ્લુ બોટલ' જેવી રેસ્ટોરાં બિલમાં બાય-ડિફોલ્ટ 10% ચાર્જ ઉમેરી રહી હતી.

શું કહે છે નવા નિયમો?

સરકારની માર્ગદર્શિકા મુજબ હવે રેસ્ટોરાં માટે નીચેની શરતોનું પાલન કરવું અનિવાર્ય છે:

• બિલમાં કોઈ પણ અન્ય નામ હેઠળ 'સર્વિસ ચાર્જ' જોડી શકાશે નહીં.
• સર્વિસ ચાર્જ ચૂકવવો કે નહીં તે સંપૂર્ણપણે ગ્રાહકની ઈચ્છા (સ્વૈચ્છિક) પર નિર્ભર છે.
• જો ગ્રાહક આ ચાર્જ ચૂકવવાની ના પાડે, તો તેને રેસ્ટોરાંમાં પ્રવેશતા રોકી શકાય નહીં અથવા તેને સેવાથી વંચિત રાખી શકાય નહીં.
• સૌથી મહત્વની વાત, સર્વિસ ચાર્જ પર કોઈ પણ સંજોગોમાં GST વસૂલી શકાય નહીં.

ગ્રાહક જાગૃતિ જ હથિયાર

CCPA એ જણાવ્યું છે કે સર્વિસ ચાર્જમાં આપમેળે વધારો કરવો એ 'અન્યાયી વેપાર પ્રથા' છે. જો કોઈ હોટલ કે રેસ્ટોરાં તમારી પાસે બળજબરીથી આ ચાર્જ વસૂલે, તો તમે તેની વિરુદ્ધ ગ્રાહક હેલ્પલાઇન પર ફરિયાદ કરી શકો છો. હાઈકોર્ટના આદેશ બાદ હવે CCPA પાસે દંડ કરવાની અને લાયસન્સ રદ કરવાની પૂરેપૂરી સત્તા છે.

ગ્રાહકોને હવેથી કોઈ પણ બિલ ચૂકવતા પહેલા તે 'સર્વિસ ચાર્જ' મુક્ત છે કે નહીં તે તપાસવાની ખાસ સલાહ આપવામાં આવી છે. સરકારના આ પગલાથી મધ્યમ વર્ગના ગ્રાહકોના ખિસ્સા પર પડતો વધારાનો બોજ હળવો થશે.