વોશિંગ્ટન : અમેરિકાની રાજધાની વોશિંગ્ટન ડી.સી.માં કલા અને સંસ્કૃતિના સૌથી મોટા કેન્દ્ર સમાન 'કેનેડી સેન્ટર' માં અત્યારે ભારે અફરાતફરીનો માહોલ છે. વર્ષ 1971 થી આ સેન્ટર સાથે જોડાયેલા પ્રખ્યાત 'વોશિંગ્ટન નેશનલ ઓપેરા' (WNO) એ શુક્રવારે જાહેરાત કરી છે કે તેઓ હવે કેનેડી સેન્ટર સાથેના તમામ સંબંધો તોડી રહ્યા છે. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વહીવટી હસ્તક્ષેપ અને સેન્ટરના નવા બિઝનેસ મોડલને કારણે આ ઐતિહાસિક સંસ્થાએ પોતાનું ઘર છોડવાની ફરજ પડી છે.
નામ બદલવા પર વિવાદની આગ
આ સમગ્ર વિવાદની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતાને કેનેડી સેન્ટરના અધ્યક્ષ તરીકે નિયુક્ત કર્યા અને બોર્ડમાં પોતાના નજીકના સાથીઓને બેસાડી દીધા. ત્યારબાદ, સંસ્થાનું નામ બદલીને 'ડોનાલ્ડ જે. ટ્રમ્પ અને જોન એફ. કેનેડી મેમોરિયલ સેન્ટર ફોર ધ પર્ફોર્મિંગ આર્ટ્સ' રાખવામાં આવ્યું. જોન એફ. કેનેડીના પરિવારે આ પગલાને પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિના વારસાનું અપમાન ગણાવ્યું છે, તો બીજી તરફ ઘણા કલાકારોએ આ રાજકીય રીબ્રાન્ડિંગનો વિરોધ કરીને સેન્ટરમાં પરફોર્મન્સ આપવાનું બંધ કરી દીધું છે.
બોક્સ ઓફિસ પર પતન અને દાતાઓનો રોષ
ઓપેરાના આર્ટિસ્ટિક ડિરેક્ટર ફ્રાન્સેસ્કા ઝામ્બેલોએ ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું કે, ટ્રમ્પના ટેકઓવર બાદ ઓપેરાની બોક્સ ઓફિસ આવકમાં મોટો ઘટાડો થયો છે. જે દાતાઓ વર્ષોથી આ સંસ્થાને આર્થિક મદદ કરતા હતા, તેઓ પણ હવે સંસ્થાથી વિખૂટા પડી ગયા છે. દાતાઓનો વિશ્વાસ તૂટી જવાથી સંસ્થાની નાણાકીય સ્થિરતા જોખમમાં મુકાઈ હતી.
નવું બિઝનેસ મોડલ: કલા વિરુદ્ધ વેપાર?
ઓપેરાએ આક્ષેપ કર્યો છે કે કેનેડી સેન્ટરનું નવું બિઝનેસ મોડલ હવે કલાકારો માટે અનુકૂળ રહ્યું નથી. નવા નિયમ મુજબ પ્રોડક્શન માટેનું તમામ ભંડોળ અગાઉથી જ જમા કરાવવું પડે છે, જે ઓપેરા જેવી સંસ્થાઓ માટે અશક્ય છે. આ ઉપરાંત, સેન્ટર દ્વારા અગાઉ આપવામાં આવતી મૂળભૂત સહાય પણ પાછી ખેંચી લેવામાં આવી છે.
હવે ઓપેરાનું ભવિષ્ય શું?
કેનેડી સેન્ટર છોડ્યા બાદ હવે વોશિંગ્ટન નેશનલ ઓપેરા એક સંપૂર્ણ સ્વતંત્ર બિનનફાકારક સંસ્થા તરીકે કામ કરશે. જોકે, વોશિંગ્ટનના કલાપ્રેમીઓ માટે આ એક મોટો આઘાત છે, કારણ કે 54 વર્ષ જૂનો આ સાથ હવે ઈતિહાસ બની ગયો છે. ટ્રમ્પના શાસનમાં વોશિંગ્ટનની કલા સંસ્થાઓ કેવી રીતે રાજકીય રંગમાં રંગાઈ રહી છે, આ ઘટના તેનું સૌથી મોટું ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.