નવી દિલ્‍હી તા.૧૨: ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, ઝારખંડ અને દિલ્‍હી સહિત મોટાભાગના રાજ્‍યો અને કેન્‍દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ફાસ્‍ટ-ટ્રેક કોર્ટમાં ચાલતા ગંભીર કેસોમાં સજાના દરમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. રાજ્‍યોમાં સજાના દરમાં એક થી ૫૦% ઘટાડો થયો છે.

કેન્‍દ્રીય કાયદા અને ન્‍યાય મંત્રાલયના એક અહેવાલમાં, નેશનલ ક્રાઇમ રેકોર્ડ્‍સ બ્‍યુરો (NCRB) ના ડેટાનું વિશ્‍લેષણ કરવામાં આવ્‍યું છે. જોકે, આંધ્રપ્રદેશ, છત્તીસગઢ અને ગુજરાત જેવા કેટલાક રાજ્‍યોમાં પણ સજાના દરમાં વધારો થયો છે.

૨૦૨૩ ની સરખામણીમાં ૨૦૨૪ માં સજાના દરમાં ઘટાડો થયોઃ રિપોર્ટ અનુસાર, દેશભરમાં ૭૯૦ ફાસ્‍ટ-ટ્રેક કોર્ટમાંથી, ૭૪૫ કાર્યરત છે, જેમાં ૪૦૪ ખાસ POCSO કોર્ટનો સમાવેશ થાય છે. ખાસ POCSO કોર્ટ બાળ જાતીય શોષણના કેસોની સુનાવણી કરે છે. આ રિપોર્ટમાં ૨૦૨૩ અને ૨૦૨૪ માં ફાસ્‍ટ-ટ્રેક કોર્ટમાં લેવામાં આવેલા નિર્ણયોનું વિશ્‍લેષણ કરવામાં આવ્‍યું હતું અને જાણવા મળ્‍યું હતું કે ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, ઝારખંડ અને દિલ્‍હી સહિત મોટાભાગના રાજ્‍યો અને કેન્‍દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ૨૦૨૩ ની સરખામણીમાં ૨૦૨૪ માં ફાસ્‍ટ-ટ્રેક કોર્ટમાં સજાના દરમાં ઘટાડો થયો હતો. ચંદીગઢમાં દોષિત ઠેરવવાના દરમાં સૌથી મોટો ઘટાડો જોવા મળ્‍યો, જે ૫૦ ટકા હતો, જ્‍યારે ઉત્તર પ્રદેશમાં લગભગ એક ટકાનો ઘટાડો જોવા મળ્‍યો.

ચંદીગઢમાં દોષિત ઠેરવવાનો દર માત્ર ૧૬ ટકાઃ અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ચંદીગઢમાં, ૨૦૨૩માં ૬૭ ટકા કેસોમાં દોષિત ઠેરવવામાં આવ્‍યા હતા, જ્‍યારે ૨૦૨૪માં દોષિત ઠેરવવાનો દર ઘટીને માત્ર ૧૬.૯૧ ટકા થયો હતો. તેવી જ રીતે, ઉત્તર પ્રદેશમાં, ૨૦૨૩માં દોષિત ઠેરવવાનો દર ૨૬.૪૯ ટકા હતો, પરંતુ ૨૦૨૪માં ઘટીને ૨૫.૧૧ ટકા થયો.

દિલ્‍હીની કોર્ટોને સૌથી વધુ સુસજ્જ માનવામાં આવે છે, પરંતુ અહીંની ફાસ્‍ટ ટ્રેક કોર્ટોને કેસોનો નિકાલ કરવામાં સૌથી વધુ સમય લાગે છે. રિપોર્ટ અનુસાર, દિલ્‍હીમાં ફાસ્‍ટ ટ્રેક કોર્ટમાં કેસોનો નિકાલ કરવામાં સરેરાશ ૧,૬૦૦ દિવસથી વધુ સમય લાગે છે, જ્‍યારે બિહાર ૯૪૨ દિવસમાં, ઉત્તર પ્રદેશ ૮૫૦ દિવસમાં અને ઉત્તરાખંડ ૫૪૨ દિવસમાં કેસોનો નિકાલ કરી રહ્યું છે.

રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે માર્ચ ૨૦૨૫ સુધીમાં સ્‍પેશિયલ પોક્‍સો કોર્ટ સહિત ૭૪૫ ફાસ્‍ટ ટ્રેક કોર્ટમાં કુલ ૩,૧૯,૬૮૫ કેસોનો નિકાલ કરવામાં આવ્‍યો છે. આમાંથી ૨૦૫,૨૧૧ કેસોનો નિકાલ પોક્‍સો/ઈ-પોક્‍સો કોર્ટ દ્વારા કરવામાં આવ્‍યો હતો. ઉત્તર પ્રદેશે સૌથી વધુ ૮૮,૮૪૧ કેસોનો નિકાલ કર્યો હતો.