રાજકોટ : આજે ૧૨ જાન્યુઆરી, એટલે કે ભારતની આધ્યાત્મિક ચેતનાના પુંજ અને યુવાનોના પ્રેરણામૂર્તિ સ્વામી વિવેકાનંદની જન્મજયંતિ. વર્ષ ૨૦૨૬માં પણ આ દિવસને દેશભરમાં 'રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસ' તરીકે ખૂબ જ ઉત્સાહભેર ઉજવવામાં આવી રહ્યો છે. ૧૯મી સદીમાં સ્વામીજીએ આપેલા વિચારો આજે ૨૧મી સદીના ડિજિટલ યુગમાં પણ એટલા જ સચોટ અને પ્રસ્તુત સાબિત થઈ રહ્યા છે.

યુવાનો: રાષ્ટ્રના મજબૂત ખભા

સ્વામી વિવેકાનંદ હંમેશા માનતા હતા કે કોઈ પણ દેશનું ભાગ્ય તેના યુવાનોના ખભા પર ટકેલું હોય છે. તેઓ કહેતા કે, "મને એવા યુવાનો આપો જેમનામાં પોલાદ જેવી માંસપેશીઓ અને વજ્ર જેવું મન હોય." ૨૦૨૬ના આધુનિક સમયમાં, જ્યારે ભારત આત્મનિર્ભર બનવા તરફ ડગ માંડી રહ્યું છે, ત્યારે સ્વામીજીનો 'આત્મવિશ્વાસ' પરનો ભાર સૌથી વધુ સુસંગત છે. તેમના મતે, જે વ્યક્તિ પોતાનામાં વિશ્વાસ નથી રાખતો, તે ઈશ્વરમાં પણ શ્રદ્ધા રાખી શકતો નથી.

શિક્ષણનો સાચો અર્થ: માત્ર ડિગ્રી નહીં, પણ ચારિત્ર્ય

આજના સ્પર્ધાત્મક યુગમાં જ્યારે વિદ્યાર્થીઓ માત્ર ગુણ અને ડિગ્રી પાછળ દોડી રહ્યા છે, ત્યારે વિવેકાનંદના વિચારો યાદ અપાવે છે કે શિક્ષણનો સાચો અર્થ 'માણસ બનાવવો' (Man-making education) છે. જ્ઞાન માત્ર પુસ્તકોમાં નથી, પણ તેને જીવનમાં ઉતારવામાં અને સમાજની સેવામાં વાપરવામાં છે. તેમના મતે, એકાગ્રતા એ જ જ્ઞાનની ચાવી છે, અને જ્યારે મન સંપૂર્ણ રીતે કેન્દ્રિત હોય ત્યારે અશક્ય પણ શક્ય બને છે.

ધ્યેય તરફ અવિરત પ્રયાણ

"ઊઠો, જાગો અને ધ્યેય પ્રાપ્ત ન થાય ત્યાં સુધી રોકાશો નહીં" - આ સૂત્ર આજે પણ દરેક નિષ્ફળતા બાદ યુવાનોને બેઠા થવાની શક્તિ આપે છે. રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસ નિમિત્તે દેશભરની શાળાઓ અને કોલેજોમાં વ્યાખ્યાનો અને સેમિનારનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય યુવાનોને જવાબદાર નાગરિક અને મજબૂત રાષ્ટ્ર-નિર્માતા બનાવવાનો છે.

સ્વામી વિવેકાનંદ ભલે આજે સદેહે આપણી વચ્ચે નથી, પરંતુ તેમના વિચારોની મશાલ આવનારી પેઢીઓને સતત માર્ગ બતાવતી રહેશે. ૨૦૨૬નો આ રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસ ફરી એકવાર આપણને આત્મચિંતન અને સેવાની ભાવના કેળવવાની પ્રેરણા આપી રહ્યો છે.