નવી દિલ્‍હી તા.૧૩:  ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પે ફરી એકવાર ટેરિફ બોમ્‍બ ફેંક્‍યો છે અને રશિયાની જેમ ઈરાન સાથે વેપાર કરતા દેશોને ચેતવણી આપી છે. સોશિયલ મીડિયા પ્‍લેટફોર્મ ટ્રુથ સોશિયલ પર એક પોસ્‍ટમાં, ટ્રમ્‍પે જણાવ્‍યું હતું કે અમેરિકા હવે ઈરાન સાથે વેપાર કરતા કોઈપણ દેશ પર ૨૫% ટેરિફ (ટ્રમ્‍પ ૨૫% ટેરિફ ચેતવણી) લાદશે. આનાથી એવી અટકળોને વેગ મળ્‍યો છે કે શું ભારત પર યુએસ ટેરિફ હાલમાં અમલમાં રહેલા ૫૦% ને બદલે ૭૫% સુધી વધશે. ચાલો સમજીએ કે ટ્રમ્‍પની ચેતવણી કયા દેશો પર અસર કરી શકે છે, જે હજુ પણ યુએસ પ્રતિબંધો છતાં ઈરાન સાથે નોંધપાત્ર વેપાર કરે છે...

પહેલા, ચાલો ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પના નવા ટેરિફ ધમકી વિશે વાત કરીએ. અમેરિકા ઈરાન સામે સતત કડક વલણ અપનાવી રહ્યું છે. આ રશિયા સામેના તેના વલણ જેવું જ લાગે છે. અગાઉ ટ્રમ્‍પે રશિયા સાથે વેપાર કરતા દેશો પર વધારાનો ૨૫્રુ ટેરિફ લાદ્યો હતો, અને હવે તેમણે ઈરાન સાથે વેપાર કરતા દેશો પર નવો ૨૫્રુ ટેરિફ લાદવાની ધમકી આપી છે. આનાથી ફરી એકવાર વેપાર યુદ્ધની શક્‍યતા વધી ગઈ છે.

ટ્રમ્‍પે કહ્યું છે કે અમેરિકા ઈરાન સાથે વેપાર કરતા કોઈપણ દેશ પર ૨૫%  ટેરિફ લાદશે, જેનાથી ઈરાન અને તેના વેપારી ભાગીદારો પર આર્થિક દબાણ વધશે. યુએસ રાષ્ટ્રપતિએ તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્‍લેટફોર્મ, ટ્રુથ સોશિયલ પર એક પોસ્‍ટ દ્વારા આ માહિતી શેર કરી છે. સૌથી અગત્‍યનું, ટ્રમ્‍પે સ્‍પષ્ટપણે કહ્યું છે કે ઈસ્‍લામિક રિપબ્‍લિક ઓફ ઈરાન સાથે વેપાર કરતા કોઈપણ દેશને તાત્‍કાલિક અસરથી યુનાઇટેડ સ્‍ટેટ્‍સ સાથેના તમામ વેપાર પર ૨૫્રુ ટેરિફ ચૂકવવાની જરૂર પડશે, અને આ આદેશ અંતિમ છે.

અમેરિકાએ રશિયન તેલ અને શષાોની ખરીદી માટે ભારત પર લાદવામાં આવેલા ૨૫્રુ ટેરિફને પહેલાથી જ ૫૦% સુધી વધારી દીધો છે. હવે, ટ્રમ્‍પ દ્વારા ઈરાન સામેની નવી ધમકીને ધ્‍યાનમાં રાખીને, ભારત પર યુએસ ટેરિફ (યુએસ ૭૫%  ટેરિફ ઓન ઈન્‍ડિયા) માં ૭૫% વધારો થવાની શક્‍યતા વધી ગઈ છે. જોકે, યુએસ પ્રતિબંધોને પગલે, ૨૦૧૯ થી ઈરાનથી ભારતની તેલ આયાત સ્‍થગિત કરવામાં આવી છે. આનો અર્થ એ થયો કે IOC, BPCL, HPCL, અથવા કોઈપણ ખાનગી રિફાઈનરી ઈરાની તેલ ખરીદી રહી નથી, પરંતુ અન્‍ય ઉત્‍પાદનોની આયાત અને નિકાસ ચાલુ છે.

તાજેતરના વર્ષોમાં, ભારત ઈરાનના પાંચ સૌથી મોટા વેપારી ભાગીદારોમાંનો એક છે. ભારતથી ઈરાનમાં નિકાસ થતી મુખ્‍ય ચીજોમાં ચોખા, ચા, ખાંડ, ફાર્માસ્‍યુટિકલ્‍સ, કૃત્રિમ રેસા, ઇલેક્‍ટ્રિકલ મશીનરી અને કૃત્રિમ ઘરેણાંનો સમાવેશ થાય છે. ઈરાનથી ભારતમાં આયાત થતી ચીજોમાં, સૂકા ફળો, અકાર્બનિક/કાર્બનિક રસાયણો અને કાચના વાસણો મુખ્‍ય આયાત છે.

વાણિજ્‍ય વિભાગના ડેટા અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ (એપ્રિલ ૨૦૨૪-માર્ચ ૨૦૨૫) માં ભારત-ઈરાન દ્વિપક્ષીય વેપાર આશરે ડોલર૧.૬૮ બિલિયન સુધી પહોંચ્‍યો. આમાંથી, ભારતે ડોલર૧.૨૪ બિલિયનના માલની નિકાસ કરી અને ડોલર૦.૪૪ બિલિયનના માલની આયાત કરી. આના પરિણામે નવી દિલ્‍હી માટે ૦.૮૦ બિલિયનનો વેપાર સરપ્‍લસ થયો. જો કટોકટી વધુ વધશે, તો ચાબહાર બંદર પર કામગીરી ધીમી પડી શકે છે, અને INSTC દ્વારા કાર્ગો અવરજવર ખોરવાઈ શકે છે.

ઈરાનનું અર્થતંત્ર તેલ અને ગેસ પર ભારે નિર્ભર છે. યુએસ પ્રતિબંધો છતાં, ઈરાન ઘણા દેશો સાથે વેપારમાં ભારે સંકળાયેલું છે. તેના મોટાભાગના તેલ અને ગેસનો વેપાર સ્‍થાનિક સ્‍તરે થાય છે