નવી દિલ્હી | તા.13 : દેશભરમાં રખડતા કૂતરાઓના વધતા હુમલા અને તેનાથી થતા મૃત્યુના મામલે આજે સુપ્રીમ કોર્ટે અત્યંત કડક વલણ અપનાવ્યું છે. જાહેર સ્થળોએ રખડતા કૂતરાઓને ખોરાક આપતી સંસ્થાઓ અને લોકો પર સવાલ ઉઠાવતા કોર્ટે માનવ અધિકારો અને જાહેર સુરક્ષા અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. અદાલતે પૂછ્યું છે કે, કરુણાના નામે કૂતરાઓને ખવડાવનારા લોકો શું એ જવાબદારી લેવા તૈયાર છે કે જો એ જ કૂતરા કોઈ બાળક પર હુમલો કરે તો તેની જવાબદારી કોની રહેશે?
માનવ વિરુદ્ધ પ્રાણી: નવો વિવાદ?
સુનાવણી દરમિયાન વરિષ્ઠ વકીલ અરવિંદ દાતારએ દલીલ કરી હતી કે પશુ જન્મ નિયંત્રણ (ABC) નિયમો માત્ર નસબંધી પર જ ધ્યાન આપે છે, પરંતુ જે કૂતરા આક્રમક થઈ ગયા છે અને માનવીઓ માટે જોખમરૂપ છે, તેમને નિયંત્રિત કરવામાં આ નિયમો નિષ્ફળ સાબિત થયા છે. કોર્ટે પણ નોંધ્યું હતું કે રખડતા કૂતરાઓ માત્ર શહેરોમાં જ નહીં, પરંતુ વન્યજીવન માટે પણ ખતરો બની રહ્યા છે. 'કેનાઇન ડિસ્ટેમ્પર' જેવા રોગો કૂતરાઓ દ્વારા વાઘ જેવા જંગલી પ્રાણીઓમાં પણ ફેલાઈ રહ્યા હોવાના કિસ્સાઓ સામે આવ્યા છે.
નસબંધી અને નિયમોના અમલીકરણમાં નિષ્ફળતા
સુપ્રીમ કોર્ટ ગયા વર્ષના જુલાઈ મહિનાથી આ મામલે સુઓમોટુ (પોતાની મેળે નોંધ લઈને) સુનાવણી કરી રહી છે. વરિષ્ઠ વકીલ મેનકા ગુરુસ્વામીએ દલીલ કરી હતી કે કૂતરાઓની વસ્તી પર કાબૂ મેળવવા માટે નસબંધી એ જ એકમાત્ર અસરકારક રસ્તો છે, પરંતુ તંત્રના નબળા અમલીકરણને કારણે આ સમસ્યા વકરી છે. બીજી તરફ, વરિષ્ઠ વકીલ વિકાસ સિંહે આ મામલાને 'માનવ વિરુદ્ધ કૂતરા' તરીકે ન જોવાની અપીલ કરતા પર્યાવરણીય સંતુલન જાળવવા પર ભાર મૂક્યો હતો.
કાયદાકીય સંતુલનની જરૂરિયાત
બેન્ચે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે તેમનો ઈરાદો તમામ કૂતરાઓને રસ્તા પરથી હટાવવાનો નથી, પરંતુ જાહેર સુરક્ષા સાથે સમાધાન કરી શકાય નહીં. જોખમી કૂતરાઓનો સામનો કેવી રીતે કરવો અને અસરગ્રસ્તોને ન્યાય કેવી રીતે આપવો તે અંગે કોર્ટે ગહન મંથન શરૂ કર્યું છે. આ સુનાવણી આગામી સમયમાં રખડતા કૂતરાઓ અંગેના નિયમોમાં મોટા ફેરફાર લાવી શકે છે.