નવી દિલ્હી:  ભારતના ગ્રામીણ વિસ્તારોની આર્થિક જીવાદોરી ગણાતી 'મનરેગા' યોજનાના અસ્તિત્વને લઈને દેશમાં મોટો રાજકીય વંટોળ ઊભો થયો છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ માં પસાર કરવામાં આવેલા 'વિકસિત ભારત-જી રામજી બિલ' (VB-જી રામજી એક્ટ) ને કોંગ્રેસે મજૂરોના અધિકારો પરનો મોટો હુમલો ગણાવ્યો છે. કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા જયરામ રમેશે સોશિયલ મીડિયા પર આક્રમક અંદાજમાં 'મનરેગા બચાવો સંગ્રામ' માં જોડાવા માટે દેશવાસીઓને હાકલ કરી છે. તેમનો આરોપ છે કે સરકાર 'કામ કરવાના બંધારણીય અધિકાર' ને છીનવીને ગ્રામીણ અર્થતંત્રને તોડી પાડવાનું ષડયંત્ર રચી રહી છે.

આ આંદોલન માત્ર સોશિયલ મીડિયા પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ ૧૦ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ થી કોંગ્રેસે પંચાયત સ્તર સુધી 'ચૌપાલ' અને રેલીઓનો દોર શરૂ કર્યો છે. અજય માકનના નેતૃત્વમાં બનેલી સમિતિ આગામી ૨૫ ફેબ્રુઆરી સુધી દેશભરમાં વિરોધ પ્રદર્શન યોજશે. કોંગ્રેસનો મુખ્ય વિરોધ એ વાતનો છે કે નવા કાયદામાં મહાત્મા ગાંધીનું નામ હટાવી દેવામાં આવ્યું છે, જે ભારતના ગ્રામીણ ઉત્થાનના પ્રતીકનું અપમાન છે. પક્ષના નેતાઓનું કહેવું છે કે સરકાર ૧૨૫ દિવસની રોજગારીનું ગાણું ગાઈ રહી છે, પરંતુ હકીકતમાં તે મજૂરોને પંચાયતોના ભરોસે છોડી રહી છે.

નવા 'VB-જી રામજી એક્ટ' ના ટેકનિકલ પાસાઓ પર નજર કરીએ તો મોટો પેચ 'ભંડોળ' ને લઈને છે. જૂની મનરેગા યોજનામાં કેન્દ્ર સરકાર ૯૦ ટકા નાણાં આપતી હતી, જ્યારે નવા બિલમાં આ હિસ્સો ઘટાડીને માત્ર ૬૦ ટકા કરી દેવાયો છે. આનાથી રાજ્ય સરકારો પર વધારાનો ૪૦ ટકા બોજ આવશે, જે અનેક રાજ્યો માટે અસહ્ય બની શકે છે. વધુમાં, પંચાયતો પાસેથી કામ નક્કી કરવાની સત્તા છીનવીને કેન્દ્રના હાથમાં આપવાના નિર્ણયને પણ ફેડરલ સ્ટ્રક્ચર પરનો પ્રહાર ગણાવવામાં આવી રહ્યો છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે કોંગ્રેસનું આ આંદોલન ૨૦૨૬ ના રાજકારણમાં ગ્રામીણ મતોને કેટલા અંશે પ્રભાવિત કરી શકે છે.