વોશિંગ્ટન: તા.૧૪: આજે અમેરિકાની સુપ્રીમ કોર્ટ એક એવો ઐતિહાસિક ચુકાદો આપવા જઈ રહી છે જે માત્ર અમેરિકા જ નહીં, પણ ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વના વેપાર સમીકરણો બદલી શકે છે. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા 'રાષ્ટ્રીય કટોકટી'ની સત્તાઓનો ઉપયોગ કરીને લાદવામાં આવેલા આયાત ટેરિફ (જકાત) કાયદેસર છે કે નહીં, તે અંગે આજે નવ ન્યાયાધીશોની બેન્ચ પોતાનો ફેંસલો સંભળાવશે. આ કેસના કેન્દ્રમાં મુખ્ય સવાલ એ છે કે: "શું રાષ્ટ્રપતિ સંસદ (કોંગ્રેસ)ની મંજૂરી વગર પોતાની રીતે ટેક્સ લાદી શકે?"
ચુકાદો આપનારી 9 સભ્યોની બેન્ચ પર એક નજર
યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અત્યારે રૂઢિચુસ્ત (Conservative) અને ઉદારવાદી (Liberal) ન્યાયાધીશોનું મિશ્રણ છે.
•    ચીફ જસ્ટિસ જોન રોબર્ટ્સ: સંસ્થાકીય સ્થિરતામાં માનનારા રોબર્ટ્સે સુનાવણી દરમિયાન ટિપ્પણી કરી હતી કે "અમેરિકનો પર ટેક્સ લાદવો એ હંમેશા કોંગ્રેસની મુખ્ય શક્તિ રહી છે."
•    ક્લેરેન્સ થોમસ અને સેમ્યુઅલ એલિટો: આ બંને કટ્ટર રૂઢિચુસ્ત ગણાય છે અને સામાન્ય રીતે રાષ્ટ્રપતિની સત્તાના સમર્થનમાં હોય છે, જોકે બંધારણીય મર્યાદાઓ પર તેમનું વલણ કડક છે.
•    નીલ ગોર્સચ, બ્રેટ કેવનો અને એમી કોની બેરેટ: ટ્રમ્પ દ્વારા નિયુક્ત આ ન્યાયાધીશો રૂઢિચુસ્ત હોવા છતાં, કાયદાના શબ્દો (Textualism) પર વધુ ભાર મૂકે છે. જસ્ટિસ બેરેટે પૂછ્યું હતું કે શું "આયાતનું નિયમન" કરવાનો અર્થ "ટેક્સ લાદવો" કરી શકાય?
•    સોનિયા સોટોમાયોર, એલેના કાગન અને કેતનજી બ્રાઉન જેક્સન: આ ત્રણેય ઉદારવાદી ન્યાયાધીશો રાષ્ટ્રપતિની અનિયંત્રિત સત્તાના વિરોધમાં મજબૂત અવાજ ઉઠાવવા માટે જાણીતા છે.
શું છે સમગ્ર વિવાદ?
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આંતરરાષ્ટ્રીય કટોકટી આર્થિક સત્તા અધિનિયમ (IEEPA) હેઠળ વિદેશી વસ્તુઓ પર ભારે ટેરિફ લાદ્યા હતા. વેપારીઓ અને વિરોધીઓનો તર્ક છે કે બંધારણ મુજબ ટેક્સ લાદવાની સત્તા માત્ર કોંગ્રેસ પાસે છે. જો કોર્ટ આ સત્તા રદ કરશે, તો તે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર માટે મોટો ફટકો સાબિત થશે. 'પોલીમાર્કેટ' નામના આગાહી બજાર મુજબ, ૭૩% શક્યતા છે કે કોર્ટ ટ્રમ્પની આ સત્તાઓને રદ કરી દેશે.
દુનિયા પર શું અસર થશે?
જો સુપ્રીમ કોર્ટ ટેરિફને ગેરબંધારણીય જાહેર કરે, તો અમેરિકામાં આયાત થતી ચીની અને અન્ય દેશોની વસ્તુઓ સસ્તી થઈ શકે છે. જોકે, ટ્રમ્પે પહેલેથી જ ચેતવણી આપી છે કે જો કોર્ટ આ રસ્તો બંધ કરશે, તો તેઓ અન્ય વિકલ્પોનો ઉપયોગ કરશે. આ ચુકાદો નક્કી કરશે કે ભવિષ્યના રાષ્ટ્રપતિઓ આર્થિક નીતિઓ ઘડવામાં કેટલા 'આઝાદ' હશે.