વોશિંગ્ટન : પૃથ્વીથી કરોડો કિલોમીટર દૂર મંગળ ગ્રહ પર માનવીને વસાવવા માટે નાસા (NASA) એ અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો પડકાર ઉકેલવાની તૈયારી શરૂ કરી છે. રોકેટ અને ઓક્સિજન જેટલું જ મહત્વનું છે 'ભોજન'. મંગળ પર અવકાશયાત્રીઓ વર્ષો સુધી કેવી રીતે સ્વસ્થ અને સ્વાદિષ્ટ ભોજન મેળવી શકે, તે માટે નાસાએ 'માર્સ ટુ ટેબલ ડીપ સ્પેસ ફૂડ ચેલેન્જ' લોન્ચ કરી છે. આ સ્પર્ધામાં શ્રેષ્ઠ ડિઝાઇન આપનાર ટીમોને કુલ $૭૫૦,૦૦૦ (અંદાજે ૬.૨ કરોડ રૂપિયા) નું ઇનામ આપવામાં આવશે.
કેમ જરૂર પડી આ સ્પર્ધાની?
અત્યારે ઇન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન (ISS) પર રહેતા અવકાશયાત્રીઓને પૃથ્વી પરથી નિયમિતપણે પેક કરેલું ભોજન મોકલવામાં આવે છે. પરંતુ મંગળનું મિશન મહિનાઓ કે વર્ષો લાંબું હશે. ત્યાં પૃથ્વી પરથી વારંવાર સપ્લાય મોકલવો અશક્ય અને અત્યંત ખર્ચાળ છે. આથી, નાસાને એવી સિસ્ટમ જોઈએ છે જે મંગળ પર જ ખોરાક ઉગાડી શકે, તેને રાંધી શકે અને કચરાનો ફરીથી ઉપયોગ કરી શકે.
માત્ર સ્વાદ નહીં, પણ વિજ્ઞાનનો કસબ
નાસાની આ ચેલેન્જ માત્ર નવી વાનગીઓ શોધવા પૂરતી સીમિત નથી. સંશોધકોએ એવી આખી ઇકોસિસ્ટમ તૈયાર કરવી પડશે જે મર્યાદિત પાણી અને જગ્યામાં પોષક તત્વો પૂરા પાડી શકે. અવકાશયાત્રીઓ સતત એકનું એક ભોજન ખાઈને કંટાળી ન જાય અને શારીરિક તેમજ માનસિક રીતે ફિટ રહે તે આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય છે. આ સિસ્ટમ પૃથ્વી પરના દુષ્કાળગ્રસ્ત કે અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં પણ આશીર્વાદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.
કોણ ભાગ લઈ શકે?
આ સ્પર્ધાની સૌથી રસપ્રદ વાત એ છે કે તેમાં ભાગ લેવા માટે તમારે નાસાના વૈજ્ઞાનિક હોવું જરૂરી નથી. વિશ્વના કોઈપણ ખૂણેથી વિદ્યાર્થીઓ, સ્ટાર્ટઅપ્સ, રસોઇયાઓ અને વિજ્ઞાનપ્રેમીઓ ૩૧ જુલાઈ, ૨૦૨૬ સુધીમાં નોંધણી કરાવી શકે છે. મુખ્ય વિજેતાને $૩૦૦,૦૦૦ (રૂપિયા ૨.૫ કરોડ) નું ઇનામ મળશે અને ફાઈનલ વિજેતાઓની જાહેરાત સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ માં કરવામાં આવશે.