નવી દિલ્‍હી,.૧૬: ડિજિટલ ધરપકડ અંગે ગૃહ મંત્રાલયની સમિતિએ સુપ્રીમ કોર્ટને જણાવ્‍યું હતું કે જો બેંકો અથવા ટેલિકોમ કંપનીઓને બેદરકારીને કારણે નુકસાન થાય છે તો તેઓ જવાબદાર હોવા જોઈએ. સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ પર રચાયેલી મંત્રાલયની આંતરિક ઉચ્‍ચ-સ્‍તરીય સમિતિની બેઠક દરમિયાન આ નિષ્‍કર્ષ પર આવ્‍યા હતા. ડિજિટલ ધરપકડ અટકાવવા માટે સિમ નિયમો કડક બનાવવા અંગે પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્દેશ અનુસાર, ગૃહ મંત્રાલયે એક સ્‍ટેટસ રિપોર્ટ દાખલ કર્યો છે, જેમાં કહેવામાં આવ્‍યું છે કે આ સમિતિ ગૃહ મંત્રાલયમાં વિશેષ સચિવ (આંતરિક સુરક્ષા) ની અધ્‍યક્ષતામાં કાર્ય કરશે.

બેઠકમાં, સમિતિએ પીડિત વળતર અંગે એમિકસની ભલામણો પર પણ વિચારણા કરી. એ પણ નોંધવામાં આવ્‍યું હતું કે સિસ્‍ટમ નિષ્‍ફળતા અથવા અન્‍ય કારણોસર પીડિતોને નુકસાન ન થવું જોઈએ. સમિતિના અધ્‍યક્ષે સમિતિને હાલના વળતર પદ્ધતિની સમીક્ષા કરવા અને સુધારા અને ફેરફારો સૂચવવા નિર્દેશ આપ્‍યો. ગૃહ મંત્રાલયે સુપ્રીમ કોર્ટ પાસેથી વધુ વિચાર-વિમર્શ અને ભલામણો માટે એક મહિનાનો સમય માંગ્‍યો છે. આગામી સુનાવણી ૨૦ જાન્‍યુઆરીએ યોજાશે.

કોર્ટને જાણ કરવામાં આવી હતી કે સમિતિ દર બે અઠવાડિયે મળશે અને એટર્ની જનરલ આર. વેંકટરામણી પણ ભાગ લેશે. ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરાયેલા અહેવાલ મુજબ, સમિતિની પહેલી બેઠક ૨૯ ડિસેમ્‍બરે યોજાઈ હતી. આ બેઠકમાં, CBIએ ડિજિટલ ધરપકડના કેસ માટે નાણાકીય મર્યાદા નક્કી કરવાનું સૂચન કર્યું હતું. આ મર્યાદાથી ઉપરના કેસોની તપાસ CBI દ્વારા કરી શકાય છે. આ મર્યાદાથી નીચેના કેસોની તપાસ ગૃહ મંત્રાલયની સહાયથી રાજ્‍ય એજન્‍સીઓ દ્વારા કરી શકાય છે.

બેઠકમાં, RBIએ માહિતી આપી હતી કે તેણે છેતરપિડી શોધવા માટે AI-આધારિત સાધનોના ઉપયોગ અંગે બેંકોને સલાહ આપી છે. શંકાસ્‍પદ વ્‍યવહારોમાં સામેલ ખાતાઓ ફ્રીઝ કરવા માટે સ્‍ટાન્‍ડર્ડ ઓપરેટિગ પ્રોસિજર (SOP) ને અંતિમ સ્‍વરૂપ આપવામાં આવી રહ્યું છે. ટેલિકોમ્‍યુનિકેશન એક્‍ટ, ૨૦૨૩ હેઠળના ડ્રાફટ નિયમો તૈયાર છે અને હિસ્‍સેદારોના પરામર્શમાં છે. એકવાર સૂચિત થયા પછી, આ નિયમો સિમ કાર્ડ જારી કરવામાં બેદરકારી અને એક જ વ્‍યક્‍તિને બહુવિધ સિમ કાર્ડ જારી કરવા જેવા મુદ્દાઓને સંબોધશે.

ભારતીય સાયબર ક્રાઇમ કોઓર્ડિનેશન સેન્‍ટરે જણાવ્‍યું હતું કે તાત્‍કાલિક ફ્રીઝિગ, ડી-ફ્રીઝિંગ, ભંડોળની વસૂલાત અને પીડિતોને રિફંડ સંબંધિત SOPs વિચારણા હેઠળ છે. રાષ્ટ્રીય સાયબર ક્રાઇમ રિપોર્ટિગ પોર્ટલ અને ૧૯૩૦ હેલ્‍પલાઇનનું પુનર્ગઠન કરવા માટે પણ વિચારણા કરવામાં આવી રહી છે.