નવી દિલ્હી તા.૧૬ : જો તમે ક્યારેય લોન અથવા ક્રેડિટ કાર્ડ માટે અરજી કરી હોય, તો તમને કદાચ પૂછવામાં આવ્યું હશે કે, "તમારો CIBIL સ્કોર શું છે?" અત્યાર સુધી, આ સ્કોર ધીમે ધીમે અપડેટ થતો હતો. તમે સમયસર EMI ચૂકવ્યા હતા અને સુધારા કર્યા હતા, પરંતુ પરિણામો તમારા સ્કોરમાં પ્રતિબિંબિત થવામાં ૧૦-૧૫ દિવસ લાગ્યા હતા. હવે, આ રાહ સમાપ્ત થવાની છે.

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) એ ક્રેડિટ સિસ્ટમને વધુ વાસ્તવિક સમય અને મજબૂત બનાવવા માટે એક મોટો નિર્ણય લીધો છે. ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ થી, ક્રેડિટ સ્કોર્સ દર ૭ દિવસે અપડેટ કરવામાં આવશે. આનો અર્થ એ છે કે તમારી નાણાકીય ટેવો - ભલે સારી હોય કે ખરાબ - હવે વધુ ઝડપથી સ્પષ્ટ થશે. આનાથી ગ્રાહકો અને બેંકો બંનેને ફાયદો થશે.

ક્રેડિટ સ્કોર્સ હવે દર અઠવાડિયે અપડેટ કરવામાં આવશે.

અત્યાર સુધી, દેશની તમામ ક્રેડિટ ઇન્ફર્મેશન કંપનીઓ (CICs), જેમ કે ટ્રાન્સયુનિયન CIBIL અને એક્સપિરિયન, દર 15 દિવસે ડેટા અપડેટ કરતી હતી. નવા નિયમ હેઠળ, ક્રેડિટ સ્કોર્સ મહિનામાં પાંચ વખત રિફ્રેશ કરવામાં આવશે—

7મી, 14મી, 21મી, 28મી અને મહિનાના છેલ્લા દિવસે.

અર્થ સ્પષ્ટ છે: સ્કોરમાં કોઈ વિલંબ થશે નહીં; અસર તરત જ દેખાશે.

RBI એ સમગ્ર ડેટા ફ્લો સિસ્ટમ બદલી નાખી છે

RBI એ ફક્ત અપડેટ્સની આવર્તન જ નહીં પરંતુ સમગ્ર ડેટા ફ્લોમાં પણ ફેરફાર કર્યો છે. મહિનાના છેલ્લા દિવસ સુધીનો તમામ ક્રેડિટ ડેટા આગામી મહિનાની 3મી તારીખ સુધીમાં તમામ CICs ને સબમિટ કરવો આવશ્યક છે. આમાં બધી સક્રિય લોન અને ક્રેડિટ કાર્ડ્સ, તેમજ તાજેતરમાં બંધ કરાયેલા ખાતાઓનો સમાવેશ થશે.

મહિનાના મધ્યમાં અપડેટ્સ (7મી, 14મી, 21મી અને 28મી) માં, બેંકો અને NBFCs ને ફક્ત નવા અથવા બદલાયેલા ડેટા, જેમ કે નવી લોન અથવા કાર્ડ, EMI ચુકવણી અથવા ડિફોલ્ટ, સરનામું અથવા નામમાં ફેરફાર, ગેરંટી માહિતી અને ખાતાની સ્થિતિના ફેરફારો (SMA થી NPA) સબમિટ કરવાની જરૂર પડશે. આ ડેટા બે દિવસની અંદર CICs ને સબમિટ કરવો ફરજિયાત રહેશે.

બેદરકારી પર RBI ની કડક નજર

જો કોઈ બેંક અથવા NBFC નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં ડેટા સબમિટ કરવામાં નિષ્ફળ જાય, તો CICs તેનો અહેવાલ RBI ને આપશે. આ અહેવાલ વર્ષમાં બે વાર - 31 માર્ચ અને 30 સપ્ટેમ્બરના રોજ DAKSH પોર્ટલ પર મોકલવામાં આવશે. આનો અર્થ એ છે કે સિસ્ટમમાં શિથિલતા માટે કોઈ જગ્યા રહેશે નહીં.

સામાન્ય લોકો માટે આનો અર્થ શું છે?

સામાન્ય ગ્રાહકો માટે આ નિયમ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. જો તમે સમયસર EMI ચૂકવો છો, તો તમારો સારો સ્કોર ઝડપથી પ્રતિબિંબિત થશે. આનાથી લોન અથવા ક્રેડિટ કાર્ડ મંજૂરીની શક્યતાઓ વધશે અને વ્યાજ દર પણ ઓછો થઈ શકે છે.

બીજી બાજુ, જો તમે વિલંબ કરશો, તો એક દિવસનો ગુનો પણ ઝડપથી સ્કોરમાં પ્રતિબિંબિત થશે. આગામી લોન વધુ મોંઘી થઈ શકે છે અથવા અસ્વીકારમાં પરિણમી શકે છે. જ્યારે પહેલાં, ભૂલો થોડા સમય માટે "છુપાયેલી" રહેતી હતી, હવે તે તરત જ બહાર આવશે.

બેંકો અને NBFCs ને શું ફાયદો થશે?

બેંકો માટે, આ ફેરફાર જોખમ વ્યવસ્થાપનમાં ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે. તેમની પાસે હવે નવીનતમ ક્રેડિટ સ્કોર્સની ઍક્સેસ હશે અને હવે જૂના ડેટાના આધારે લોન આપવાની ફરજ પાડવામાં આવશે નહીં. આ છેતરપિંડી અને ડિફોલ્ટનું જોખમ ઘટાડશે અને ધિરાણ પ્રક્રિયાને વધુ જવાબદાર બનાવશે.

ક્રેડિટ સ્કોર શું છે?

ક્રેડિટ સ્કોર એ 3-અંકનો નંબર (300 થી 900) છે જે તમારી ક્રેડિટ ચુકવણી વિશ્વસનીયતા દર્શાવે છે. આ સ્કોર EMI અને ક્રેડિટ કાર્ડ બિલ સમય, કુલ દેવું અને તમે કેટલા સમય સુધી ક્રેડિટનો ઉપયોગ કર્યો છે જેવા પરિબળો પર આધાર રાખે છે.

તમારો CIBIL સ્કોર કેવી રીતે તપાસવો?

તમે ટ્રાન્સયુનિયન CIBIL વેબસાઇટ પર વર્ષમાં એકવાર મફતમાં તમારો સ્કોર ચકાસી શકો છો. વધુ વારંવાર ચેક માટે પેઇડ પ્લાન ઉપલબ્ધ છે. ઘણી બેંકો અને ફિનટેક એપ્સ મફત ક્રેડિટ સ્કોર્સ પણ ઓફર કરે છે.

છેલ્લે, મહત્વની વાત:

આરબીઆઈનો આ નવો નિયમ સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છે કે ક્રેડિટ સિસ્ટમ ઝડપી, કડક અને વધુ પારદર્શક બનશે. સારા વર્તનને ઝડપથી પુરસ્કાર આપવામાં આવશે, અને ખરાબ ટેવો તરત જ શોધી કાઢવામાં આવશે. જો તમે ભવિષ્યમાં લોન લેવાની અથવા તમારા ક્રેડિટ કાર્ડને અપગ્રેડ કરવાની યોજના ઘડી રહ્યા છો, તો દરેક EMI અને દરેક નિયત તારીખ પહેલા કરતાં વધુ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.