નવી દિલ્હી : વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતા ઈરાનના ચાબહાર બંદરને લઈને ભારતની ભૂમિકા અંગે ચાલી રહેલા વિવાદ પર વિદેશ મંત્રાલય (MEA) એ સ્પષ્ટતા કરી છે. અમેરિકામાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના શાસન બાદ ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા કડક પ્રતિબંધોને કારણે ભારત આ પ્રોજેક્ટ છોડી દેશે તેવી અટકળો તેજ બની હતી. જોકે, વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે ભારત હાલમાં ચાબહાર બંદર માટે 'સેન્ક્શન વેવર' (પ્રતિબંધોમાંથી મુક્તિ) મેળવવા માટે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથે સતત સંપર્કમાં છે.
ટ્રમ્પની ધમકી અને ભારતની રણનીતિ
ઉલ્લેખનીય છે કે, ૧૨ જાન્યુઆરીએ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કડક શબ્દોમાં ચેતવણી આપી હતી કે જે કોઈ દેશ ઈરાન સાથે વેપાર કરશે, તેમણે અમેરિકા સાથેના વેપાર પર ૨૫ ટકા ટેરિફ (કર) ચૂકવવો પડશે. આ નિવેદન બાદ ભારત માટે ચાબહાર પ્રોજેક્ટ મુશ્કેલ જણાઈ રહ્યો હતો. પરંતુ MEA એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે યુએસ ટ્રેઝરી ડિપાર્ટમેન્ટે ૨૮ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૫ ના રોજ એક પત્ર જારી કર્યો છે, જે મુજબ ભારતને ૨૬ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ સુધી કેટલીક શરતો સાથે પ્રતિબંધોમાંથી મુક્તિ મળી છે.
ઈરાન સાથે પણ પરામર્શ
વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે આ મુદ્દે ઈરાનના વિદેશ મંત્રી સાથે પણ ટેલિફોનિક વાતચીત કરી છે. જેમાં બંદરના વિકાસ અને પ્રાદેશિક કનેક્ટિવિટીના મહત્વ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. ચાબહાર બંદર ભારત માટે માત્ર વેપાર જ નહીં, પરંતુ મધ્ય એશિયા અને અફઘાનિસ્તાન સુધી પહોંચવા માટે પાકિસ્તાનને બાયપાસ કરતો એક મહત્વનો માર્ગ છે. તેથી ભારત આ પ્રોજેક્ટને જીવંત રાખવા તમામ પ્રયાસો કરી રહ્યું છે.
શા માટે અમેરિકા ઈરાન પર કડક છે?
અમેરિકાનું માનવું છે કે ઈરાનનો પરમાણુ કાર્યક્રમ વિશ્વની શાંતિ માટે જોખમી છે. ટ્રમ્પનું "મેક્સિમમ પ્રેશર" (મહત્તમ દબાણ) અભિયાન ઈરાની અર્થતંત્રને તોડવા અને તેના તેલ નિકાસ પર પ્રતિબંધ લાદવા માટે છે. આવી સ્થિતિમાં ભારત માટે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સંતુલન જાળવવું એ એક મોટી રાજદ્વારી કસોટી છે. હાલ પૂરતું, ૨૬ એપ્રિલ સુધીની મુદત ભારત માટે આશ્વાસન સમાન છે, પરંતુ લાંબા ગાળાના ઉકેલ માટે વોશિંગ્ટન સાથેની મંત્રણાઓ નિર્ણાયક સાબિત થશે.