મુંબઈ: મહારાષ્ટ્ર નગર નિગમ અને ખાસ કરીને BMC ચૂંટણીના પરિણામોએ ભાજપ માટે એક અજીબ સ્થિતિ પેદા કરી છે. એક તરફ ભાજપે ૮૯ બેઠકો જીતીને ૨૦૦૨ પછીનો સર્વશ્રેષ્ઠ દેખાવ કર્યો છે, તો બીજી તરફ પક્ષનું રાજ્ય નેતૃત્વ આ જીતને 'હાર' સમાન ગણાવી રહ્યું છે. ભાજપના ચાણક્યોએ મુંબઈમાં ૧૧૦ થી વધુ બેઠકો જીતીને સ્પષ્ટ બહુમતી તરફ પ્રયાણ કરવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું હતું, પરંતુ પરિણામો અપેક્ષા કરતા ઘણા ઓછા રહ્યા. આ આંતરિક નારાજગી પાછળનું મુખ્ય કારણ એ છે કે ભાજપ મુંબઈમાં પોતાના દમ પર ભગવો લહેરાવવા માંગતું હતું, પરંતુ હવે તેણે મેયર પદ માટે એકનાથ શિંદેના ૨૯ કાઉન્સિલરો પર નિર્ભર રહેવું પડશે.

પક્ષની આંતરિક સમીક્ષામાં જે મુખ્ય કારણો બહાર આવ્યા છે તેમાં સૌથી મહત્વનું 'ઠાકરે ફેક્ટર' છે. પ્રચારના અંતિમ તબક્કામાં રાજ અને ઉદ્ધવ ઠાકરેએ વર્ષોના મતભેદો બાજુ પર મૂકીને શિવાજી પાર્ક ખાતે જે સંયુક્ત રેલી કરી, તેણે ભાજપના વિજય રથને રોકી દીધો. ઠાકરે બંધુઓએ "મુંબઈ અને મરાઠી ઓળખ બચાવવા" માટે જે ભાવુક અપીલ કરી, તેની સીધી અસર ભાજપના કટ્ટર મરાઠી મતદારો પર થઈ. ભાજપના નેતાઓ સ્વીકારે છે કે તેમનો ઉત્તર ભારતીય અને ગુજરાતી મત આધાર તો અકબંધ રહ્યો, પરંતુ વિધાનસભામાં ભાજપને સાથ આપનારા મરાઠી માનુસે પાલિકાની ચૂંટણીમાં ફરી એકવાર 'ઠાકરે' પર પસંદગી ઉતારી.

આર્થિક મોરચે પણ ભાજપને રાજ ઠાકરેની રજૂઆતો નડી ગઈ છે. રાજ ઠાકરેએ છેલ્લા દાયકામાં અદાણી ગ્રુપ દ્વારા મુંબઈના વિકાસ અને તેનાથી મરાઠી લોકો પર થનારી સંભવિત અસરો અંગે જે કથા રજૂ કરી હતી, તે લોકોના મનમાં ઘર કરી ગઈ. ભાજપ આ નરેટિવનો જડબાતોડ જવાબ આપવામાં નિષ્ફળ રહ્યો. મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસે પણ મુંબઈ એકમ સમક્ષ પોતાની નારાજગી વ્યક્ત કરી છે કે પક્ષની કેન્દ્રીય અને રાજ્ય સ્તરની ગતિને છેલ્લી ઘડીએ સીટોમાં રૂપાંતરિત કરી શકાઈ નથી. શિંદે જૂથ સાથેની બેઠક વહેંચણીમાં પણ ભાજપે ૧૩૭ બેઠકો પર લડીને ૮૯ જીતી, જે ૧૧૦ના લક્ષ્યાંકથી ઘણી દૂર છે.

નિષ્ણાતો માને છે કે સોમવારે શિવાજી પાર્ક ખાતે મહાયુતિ (ભાજપ-શિંદે) જે પ્રચંડ ભીડ એકઠી કરવામાં નિષ્ફળ રહી, તેની સરખામણીમાં ઠાકરે બંધુઓની રેલીમાં જનમેદની ઉમટી પડી હતી. આ ભીડ જ મહારાષ્ટ્રના બદલાતા રાજકીય પવનોનો સંકેત હતી. ઉદ્ધવ ઠાકરેની શિવસેના-UBT એ ૬૫ બેઠકો જીતીને સાબિત કરી દીધું કે મુંબઈના હૃદયમાં હજુ પણ તેમનું સ્થાન અકબંધ છે. ભાજપ માટે હવે સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે આવનારા સમયમાં તે પોતાની મરાઠી વિરોધી છબીને કેવી રીતે સુધારે છે અને શિંદે જૂથ સાથે રહીને મુંબઈના વહીવટમાં પોતાનું વર્ચસ્વ કેવી રીતે જાળવી રાખે છે.