મુંબઈ: રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના શતાબ્દી વર્ષ નિમિત્તે આયોજિત એક ભવ્ય સેમિનારમાં સંઘ પ્રમુખ મોહન ભાગવતે ભારતને વૈશ્વિક શક્તિ બનાવવા માટેનો સૌથી મોટો મંત્ર આપ્યો છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે જ્યાં સુધી ભારત 'ધર્મ' દ્વારા માર્ગદર્શન મેળવતું રહેશે, ત્યાં સુધી તેને 'વિશ્વગુરુ' બનતા કોઈ રોકી શકશે નહીં. અહીં ભાગવતે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે ધર્મ એટલે માત્ર પૂજા-પાઠ કે ધાર્મિક વિધિઓ નહીં, પરંતુ જીવનની નૈતિક ફરજો અને શિસ્ત છે. તેમણે કહ્યું કે પાણીનો ધર્મ વહેવાનો અને અગ્નિનો ધર્મ બાળવાનો છે, તેમ સમાજના દરેક વ્યક્તિનો પોતાનો એક ધર્મ એટલે કે કર્તવ્ય છે. ભારત પાસે જે આધ્યાત્મિક ભાથું છે તે વિશ્વના અન્ય કોઈ પણ દેશ પાસે નથી.
સામાજિક બદીઓ પર આકરા પ્રહારો કરતા ભાગવતે જાતિવાદના મુદ્દે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નિવેદન આપ્યું છે. તેમણે સ્વીકાર્યું કે જાતિ પ્રથા મૂળમાં વ્યવસાય અને કાર્ય સાથે સંકળાયેલી હતી, પરંતુ સમય જતાં તે ભેદભાવનું કારણ બની ગઈ છે. તેમણે હૃદયસ્પર્શી અપીલ કરતા કહ્યું કે, "જો આપણે સાચે જ સમાજને એક કરવા માંગતા હોઈએ, તો આપણે પહેલા આપણા મનમાંથી જાતિને દૂર કરવી પડશે." ભાગવતનો દાવો છે કે જો દેશના નાગરિકો નિષ્ઠાપૂર્વક પ્રયાસ કરે, તો આગામી ૧૦ થી ૧૨ વર્ષમાં ભારતીય સમાજમાંથી જાતિવાદને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરી શકાય છે. આ નિવેદનને સંઘના સામાજિક સમરસતાના એજન્ડા તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
સંઘના ઉદ્દેશ્ય વિશે બોલતા મોહન ભાગવતે કહ્યું કે RSS કોઈ પ્રતિક્રિયાશીલ સંગઠન નથી અને તે કોઈની સાથે સ્પર્ધામાં પણ નથી. સંઘનો એકમાત્ર ધ્યેય ચારિત્ર્ય નિર્માણ દ્વારા રાષ્ટ્રનું નિર્માણ કરવાનો છે. તેમણે કહ્યું કે સંઘ પોતાનો વિકાસ નહીં, પરંતુ સમગ્ર સમાજનો સર્વાંગી વિકાસ ઈચ્છે છે. પીએમ નરેન્દ્ર મોદી કે કોઈ સામાન્ય નાગરિક, દરેક એક જ ઈશ્વરીય શક્તિ દ્વારા સંચાલિત થાય છે તેવું ઉદાહરણ આપીને તેમણે આધ્યાત્મિક સમાનતાનો સંદેશ આપ્યો હતો. જો સમાજ આ શક્તિના સિદ્ધાંતો પર ચાલશે, તો રાષ્ટ્રીય જીવનમાં કોઈ 'અકસ્માત' નહીં થાય તેવું તેમણે માર્મિક રીતે સમજાવ્યું હતું.
૨૦૨૬ના આ વર્ષમાં, જ્યારે સંઘ પોતાની સ્થાપનાના ૧૦૦ વર્ષની ઉજવણી તરફ આગળ વધી રહ્યો છે, ત્યારે ભાગવતે લોકોને સંઘને સમજવા માટે 'શાખા'માં આવવાનું આમંત્રણ આપ્યું છે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે ભારત ત્યારે જ વિશ્વ નેતા રહેશે જ્યારે તે પોતાના પૂર્વજોના અમૂલ્ય વારસા અને આધ્યાત્મિકતાને વળગી રહેશે. વિશ્વમાં અત્યારે જ્ઞાનની નહીં, પણ આધ્યાત્મિકતાની અછત છે અને ભારત જ તે ખાલીપો ભરી શકે છે. મોહન ભાગવતના આ પ્રવચનને ધર્મ, સમાજ અને રાષ્ટ્રના નિર્માણ માટે એક નવી વૈચારિક દિશા તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે, જે યુવાનોને ભારતની અસલી ઓળખ સાથે જોડવાનો પ્રયાસ કરે છે.