પિથોરાગઢ:  ખેડૂતો માટે પશુપાલન હવે માત્ર દૂધના વ્યવસાય પૂરતું મર્યાદિત નથી રહ્યું, પરંતુ રખડતા પશુઓનો ઉછેર પણ કમાણીનું સાધન બન્યું છે. ઉત્તરાખંડ સરકારે રાજ્યના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ખેતીના પાકને થતું નુકસાન અટકાવવા અને પશુઓને ક્રૂરતાથી બચાવવા માટે 'ગ્રામ ગૌ સેવક યોજના' અમલમાં મૂકી છે. આ યોજના હેઠળ જો કોઈ ખેડૂત કે પશુપાલક પાંચ રખડતા નર પશુઓ (આખલા કે બળદ) ને આશ્રય આપે છે, તો તેને પ્રતિ પશુ રોજના 80 રૂપિયા લેખે માસિક અંદાજે 12,000 રૂપિયાની સહાય સીધી આપવામાં આવશે. પિથોરાગઢના મુખ્ય પશુચિકિત્સા અધિકારી ડૉ. યોગેશ શર્માએ રવિવારે આ અંગે સત્તાવાર જાહેરાત કરતા જણાવ્યું કે, આનાથી પશુઓને ખોરાક, રહેઠાણ અને રક્ષણ મળશે.

આ યોજનાની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે સરકાર માત્ર નાણાકીય સહાય જ નથી આપી રહી, પરંતુ આ પશુઓના સ્વાસ્થ્યની સંપૂર્ણ જવાબદારી પણ ઉઠાવી રહી છે. યોજના હેઠળ નોંધાયેલા તમામ રખડતા પશુઓને પશુપાલન વિભાગ દ્વારા મફત આરોગ્ય સંભાળ અને રસીકરણની સુવિધા પૂરી પાડવામાં આવશે. હાલમાં પિથોરાગઢ જિલ્લામાં છ પ્રગતિશીલ પશુપાલકોએ આ યોજનાનો લાભ લેવાનું શરૂ પણ કરી દીધું છે. આ વ્યવસ્થાથી રસ્તા પર થતા અકસ્માતો ઘટશે અને ખેડૂતોને રાતભર ખેતરોની ચોકી કરવામાંથી મુક્તિ મળશે, સાથે જ ગોબર અને ગૌમૂત્ર દ્વારા જૈવિક ખેતી માટે ખાતર પણ ઉપલબ્ધ થશે.

બીજી તરફ, જે લોકો મોટા પાયે પશુઓને રાખવા માંગે છે તેમના માટે 'ગૌશાળા યોજના' શરૂ કરવામાં આવી છે. આમાં સંખ્યાની કોઈ મર્યાદા નથી; વ્યક્તિ પોતાની ક્ષમતા મુજબ ગમે તેટલા રખડતા પશુઓ રાખી શકે છે અને તેને પણ પશુ દીઠ ₹80 લેખે ભથ્થું મળશે. હાલમાં મુનસ્યારી અને બારવે ખાતેની ગૌશાળાઓમાં 225 થી વધુ પશુઓ આ યોજનાનો લાભ લઈ રહ્યા છે. પહાડી વિસ્તારોમાં આ યોજના એક ક્રાંતિકારી પગલું સાબિત થઈ રહી છે, કારણ કે તે પશુ પ્રેમીઓને આર્થિક રીતે સદ્ધર કરવાની સાથે પર્યાવરણ અને ખેતીનું સંતુલન જાળવવામાં મદદરૂપ થઈ રહી છે.