નવી દિલ્હી: નવી દિલ્હીના પ્રગતિ મેદાન ખાતે આયોજિત ૫૩માં ‘વિશ્વ પુસ્તક મેળા’નું રવિવારે ભવ્ય સમાપન થયું. આ વર્ષે મેળાએ સફળતાના તમામ રેકોર્ડ તોડી નાખ્યા છે. ભારત સરકારના શિક્ષણ મંત્રાલય અને નેશનલ બુક ટ્રસ્ટ (NBT) ના ‘મફત પ્રવેશ’ (Free Entry) ના નિર્ણયને કારણે આ વખતે મુલાકાતીઓની સંખ્યામાં ૨૦% નો જંગી વધારો જોવા મળ્યો હતો. નવ દિવસ સુધી ચાલેલા આ સાહિત્યિક મહોત્સવમાં અંદાજે ૨૦ લાખથી વધુ પુસ્તક પ્રેમીઓ ઉમટી પડ્યા હતા.
લશ્કરી શૌર્યના સાક્ષી બન્યા વાચકો
મેળાનું સૌથી મોટું આકર્ષણ ૧,૦૦૦ ચોરસ મીટરમાં ફેલાયેલું ‘ભારતીય લશ્કરી ઇતિહાસ’ પેવેલિયન રહ્યું. અહીં મુલાકાતીઓને અર્જુન ટેન્ક, INS વિક્રાંત અને તેજસ ફાઈટર પ્લેનની આજીવન કદની પ્રતિકૃતિઓ જોવાનો લ્હાવો મળ્યો. આર્મી અને નેવી ચીફની હાજરીએ યુવા વાચકોમાં દેશદાઝ અને જ્ઞાનની જ્યોત જગાવી. ૨૧ પરમ વીર ચક્ર વિજેતાઓની ગાથાઓ અને લશ્કરી નેતૃત્વ પરના ૫૦૦ થી વધુ પુસ્તકોએ લોકોનું ધ્યાન ખેંચ્યું હતું.
પ્રકાશકોના વેચાણમાં નોંધપાત્ર વધારો
મફત પ્રવેશના કારણે માત્ર ભીડ જ નહોતી વધી, પણ પુસ્તકોની ખરીદીમાં પણ જોરદાર તેજી જોવા મળી. નેશનલ બુક ટ્રસ્ટના વેચાણમાં ૩૦% નો વધારો નોંધાયો છે. ઘણા પ્રકાશકોએ જણાવ્યું કે આ વખતે પરિવારો અને વિદ્યાર્થીઓ સ્ટોલ પર વધુ સમય વિતાવતા જોવા મળ્યા હતા. કતાર (ગેસ્ટ ઓફ ઓનર) અને સ્પેન (ફોકસ કન્ટ્રી) ના પેવેલિયનોએ વૈશ્વિક સાહિત્યિક આદાનપ્રદાન માટે એક મજબૂત મંચ પૂરું પાડ્યું હતું.
મહાનુભાવોની હાજરી
મેળામાં કેન્દ્રીય મંત્રી અમિત શાહ, ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનથી લઈને હેમા માલિની, સ્મૃતિ ઈરાની અને રિકી કેજ જેવી અનેક સેલિબ્રિટીઓએ હાજરી આપી હતી. સાંસ્કૃતિક સાંજોમાં સશસ્ત્ર દળોના બેન્ડ પ્રદર્શન અને લોક સંગીતે વાતાવરણને જીવંત બનાવી દીધું હતું. બાળકો માટે ખાસ ‘કિડ્ઝ એક્સપ્રેસ’ પેવેલિયનમાં વાર્તા કહેવાની કળા અને વૈદિક ગણિતના સત્રોએ જિજ્ઞાસુ બાળમન પર ઊંડી છાપ છોડી.
આગામી મુકામ: ૨૦૨૭
આ વર્ષની જબરદસ્ત સફળતાને જોતા NBT એ જાહેરાત કરી છે કે ૧૬ થી ૨૪ જાન્યુઆરી ૨૦૨૭ દરમિયાન યોજાનાર આગામી પુસ્તક મેળામાં પણ પ્રવેશ નિઃશુલ્ક રહેશે. વડાપ્રધાનના ‘જ્યારે નાગરિકો વાંચશે, ત્યારે દેશ દોરશે’ ના વિઝનને આ મેળાએ સાચા અર્થમાં સાર્થક કર્યું છે.
સાહિત્યિક નોંધ: પુસ્તક મેળો માત્ર કાગળ અને શાહીનું પ્રદર્શન નથી, પણ વિચારોનું લોકશાહીકરણ છે. દિલ્હીના આ મેળાએ સાબિત કર્યું કે ડિજિટલ યુગમાં પણ ‘પુસ્તક’નું મહત્વ અકબંધ છે.