નવી દિલ્હી: NDTV ના સ્થાપકો પ્રણય રોય અને રાધિકા રોયને દિલ્હી હાઈકોર્ટ તરફથી મોટી રાહત મળી છે. અદાલતે વર્ષ ૨૦૧૬માં આવકવેરા વિભાગ દ્વારા જારી કરવામાં આવેલી પુનઃમૂલ્યાંકન (Re-assessment) નોટિસને રદ કરી દીધી છે. આટલું જ નહીં, કોર્ટે આવકવેરા વિભાગની કામગીરી પર નારાજગી વ્યક્ત કરતા વિભાગને આદેશ આપ્યો છે કે તેઓ પ્રણય રોય અને રાધિકા રોયને ટોકન ખર્ચ પેટે ૧-૧ લાખ રૂપિયા (કુલ રૂ. ૨ લાખ) ચૂકવે.
શું હતો મામલો?
આ વિવાદ વર્ષ ૨૦૦૯-૧૦ની આવક સાથે જોડાયેલો હતો. આવકવેરા વિભાગે NDTV ની પ્રમોટર એન્ટિટી, RRPR હોલ્ડિંગ્સ પાસેથી રોય દંપતીને મળેલી 'વ્યાજમુક્ત' લોન અંગે ૨૦૧૬માં ફરીથી તપાસ શરૂ કરવા નોટિસ આપી હતી. રસપ્રદ વાત એ છે કે, આ મુદ્દે ૨૦૧૧માં જ તપાસ થઈ ચૂકી હતી અને ૨૦૧૩માં તે પૂર્ણ પણ થઈ ગઈ હતી. આમ છતાં, કોઈ ખાસ પુરાવા વગર ફરીથી નોટિસ જારી કરવામાં આવી હતી, જેને રોય દંપતીએ કોર્ટમાં પડકારી હતી.
કોર્ટે વિભાગની ઝાટકણી કાઢી
જસ્ટિસ દિનેશ મહેતા અને વિનોદ કુમારની બેન્ચે ચુકાદો આપતા કહ્યું કે, એક જ મુદ્દા પર વારંવાર તપાસ કરવી એ સત્તાનો દુરુપયોગ છે. અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે, "વિભાગની આ કાર્યવાહી મનસ્વી છે અને કાયદાકીય જોગવાઈઓની વિરુદ્ધ છે. આવી અચોક્કસતા કરદાતાઓમાં અરાજકતા અને અનિશ્ચિતતા પેદા કરે છે." કોર્ટે વધુમાં ઉમેર્યું કે આ પ્રકારની કાર્યવાહી ભારતીય બંધારણ હેઠળ મળેલા સમાનતા અને વ્યવસાય કરવાની સ્વતંત્રતાના મૂળભૂત અધિકારોનું ઉલ્લંઘન છે.
‘કોઈ નવી હકીકત સામે આવી નથી’
હાઈકોર્ટે અવલોકન કર્યું કે ૨૦૧૩માં જ્યારે પ્રથમ તપાસ પૂરી થઈ ત્યારે તમામ દસ્તાવેજો વિભાગ પાસે ઉપલબ્ધ હતા. નવી નોટિસ માત્ર એક જૂની ફરિયાદના આધારે જારી કરાઈ હતી, જેમાં કોઈ નવી નક્કર હકીકત નહોતી. કોર્ટે ઠરાવ્યું કે આવકવેરા અધિનિયમની કલમ ૧૪૭/૧૪૮ હેઠળ આવી રીતે કોઈ પણ કારણ વગર કેસ ફરીથી ખોલી શકાય નહીં.
ન્યાયિક પ્રક્રિયાની જીત
રોય દંપતી માટે આ ચુકાદો આર્થિક કરતા વધુ નૈતિક જીત સમાન છે. ૨૦૧૭માં હાઈકોર્ટે આ કાર્યવાહી પર સ્ટે આપ્યો હતો અને હવે ૧૦ વર્ષ બાદ તેને સંપૂર્ણપણે રદ કરીને કરદાતાઓના હિતમાં મહત્વનો આદેશ આપ્યો છે.
કાનૂની ટિપ્પણી: આ ચુકાદો એવા તમામ કરદાતાઓ માટે આશાનું કિરણ છે જેઓ સરકારી વિભાગોની બિનજરૂરી 'પુનઃ તપાસ' ની જાળમાં ફસાયેલા છે.