બેઇજિંગ: ચીનના અર્થતંત્રએ વર્ષ ૨૦૨૫માં ૫.૦%નો જીડીપી વૃદ્ધિ દર હાંસલ કરીને સરકારના લક્ષ્યાંકને પૂર્ણ કર્યો છે. જોકે, આ સફળતા પાછળ ચીનની સ્થાનિક મજબૂતી કરતાં વિદેશી બજારોમાં માલ ઠાલવવાની તેની આક્રમક નીતિ વધુ જવાબદાર રહી છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ટેરિફ નીતિઓ સામે ઝીંક ઝીલવા માટે ચીને યુરોપ અને લેટિન અમેરિકા જેવા નવા બજારો કબજે કર્યા છે, પરંતુ ચીનની અંદરની સ્થિતિ હજુ પણ ‘ઠંડા શિયાળા’ જેવી જ છે.
નિકાસના જોરે ટકી ગયેલું અર્થતંત્ર
ગયા વર્ષે ચીને વિશ્વભરમાં નિકાસ કરીને ૧.૨ ટ્રિલિયન ડોલરનો રેકોર્ડ વેપાર સરપ્લસ (Trade Surplus) મેળવ્યો છે, જે સાઉદી અરેબિયા જેવા દેશના કુલ અર્થતંત્ર જેવડો છે. અમેરિકામાં નિકાસ ઘટવા છતાં ચીની ફેક્ટરીઓએ બાકીના વિશ્વમાં પોતાનો દબદબો જાળવી રાખ્યો છે. દક્ષિણ ચીનના એક ફેક્ટરી માલિકે જણાવ્યું કે, "અમને હવે અમેરિકાની એટલી જરૂર નથી, અમે યુરોપમાં સારું પ્રદર્શન કરી રહ્યા છીએ."
સ્થાનિક સ્તરે ‘ઠંડો શિયાળો’
નિકાસમાં તેજી હોવા છતાં, ચીની ગ્રાહકો ખર્ચ કરવાને બદલે બચત કરવા પર વધુ ભાર મૂકી રહ્યા છે. ૨૦૨૫ના ડેટા મુજબ:
•    ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન: ૫.૯% વધ્યું.
•    છૂટક વેચાણ (Retail Sales): માત્ર ૩.૭% વધ્યું.
•    રિયલ એસ્ટેટ રોકાણ: ૧૭.૨% જેટલું જંગી ગગડ્યું.
ખાનગી રોકાણમાં પણ ૬.૪%નો ઘટાડો નોંધાયો છે, જે દર્શાવે છે કે ચીની ઉદ્યોગપતિઓ નવા પ્રોજેક્ટ્સમાં પૈસા રોકતા ડરે છે.
વસ્તી ઘટાડો અને દેવાનો બોજ
ચીન માટે સૌથી મોટો ખતરો તેની ઘટતી વસ્તી છે. ડેટા દર્શાવે છે કે સતત ચોથા વર્ષે ચીનની વસ્તીમાં ઘટાડો થયો છે, જે ભવિષ્યમાં મજૂરોની અછત અને વપરાશમાં ઘટાડો લાવી શકે છે. બીજી તરફ, ચીનની સ્થાનિક સરકારો નવા રસ્તાઓ કે બ્રીજ બનાવવાને બદલે પોતાનું જૂનું દેવું ચૂકવવામાં વ્યસ્ત છે, જેના કારણે ૧૯૯૬ પછી પ્રથમ વખત 'સ્થિર સંપત્તિ રોકાણ'માં ૩.૮%નો ઘટાડો થયો છે.
૨૦૨૬ માટે પડકારજનક આગાહી
વિશ્લેષકો ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે માત્ર નિકાસ પર નિર્ભર રહેવાની ચીનની આ વ્યૂહરચના લાંબો સમય નહીં ચાલે, કારણ કે અન્ય દેશો પણ પોતાના ઉદ્યોગોને બચાવવા માટે ચીની માલ પર પ્રતિબંધ કે ટેરિફ લગાવી શકે છે. રોઇટર્સના સર્વે મુજબ, ૨૦૨૬માં ચીનનો વૃદ્ધિ દર ઘટીને ૪.૫% સુધી જઈ શકે છે. બેઇજિંગે હવે ગ્રાહકોના ખિસ્સામાં પૈસા પહોંચાડવા માટે વધુ મજબૂત કલ્યાણકારી યોજનાઓ લાવવી પડશે.
આર્થિક ટિપ્પણી: ચીન અત્યારે એક એવી સ્થિતિમાં છે જ્યાં તેની ફેક્ટરીઓ ફૂલ સ્પીડમાં ચાલી રહી છે, પરંતુ તેના પોતાના લોકો પાસે તે માલ ખરીદવાની શક્તિ કે ઈચ્છા નથી. આ અસંતુલન વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે પણ જોખમી બની શકે છે.