વોશિંગ્ટન/બ્રસેલ્સ: વિશ્વની મહાસત્તા અમેરિકા અને યુરોપિયન દેશોના શક્તિશાળી સંગઠન વચ્ચે ફરી એકવાર મોટો ટકરાવ સર્જાયો છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ડેન્માર્કને ગ્રીનલેન્ડ ટાપુ અમેરિકાને સોંપી દેવા અથવા તેને બળજબરીથી ‘હસ્તગત’ કરવાની જે ખુલ્લી ધમકી આપી છે, તેના પ્રત્યાઘાતરૂપે યુરોપિયન યુનિયને એક મોટો અને કડક નિર્ણય લીધો છે. વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા રિપોર્ટ્સ અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પરથી મળતી વિગતો મુજબ, યુરોપિયન યુનિયને અમેરિકા સાથેની મહત્વપૂર્ણ ‘ટેરિફ ટ્રેડ ડીલ’ (જકાત વ્યાપાર સમજૂતી) ને તાત્કાલિક અસરથી સ્થગિત કરી દીધી છે. આ ઘટનાને આંતરરાષ્ટ્રીય કૂટનીતિમાં એક મોટા ભૂકંપ સમાન માનવામાં આવી રહી છે.

શું છે સમગ્ર વિવાદ? વાત જાણે એમ છે કે, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ તેમના અગાઉના કાર્યકાળથી જ ગ્રીનલેન્ડ ખરીદવાની ઈચ્છા ધરાવતા હતા. પરંતુ હાલમાં, તેમણે માત્ર ખરીદવાની વાત નથી કરી, પરંતુ સાર્વભૌમત્વ ધરાવતા આ ટાપુને કબજે કરવાની ગર્ભિત ચીમકી આપી છે. ગ્રીનલેન્ડ એ ભૌગોલિક રીતે ઉત્તર અમેરિકાની નજીક હોવા છતાં રાજકીય અને સાંસ્કૃતિક રીતે યુરોપ (ડેન્માર્ક) સાથે જોડાયેલું છે. ટ્રમ્પનું માનવું છે કે વ્યૂહાત્મક રીતે અને કુદરતી સંસાધનોની દ્રષ્ટિએ ગ્રીનલેન્ડ અમેરિકા માટે અત્યંત મહત્વનું છે. પરંતુ, કોઈ દેશના પ્રદેશને આ રીતે હસ્તગત કરવાની વાતને યુરોપે પોતાની સાર્વભૌમત્વ પરનો હુમલો ગણાવ્યો છે.

યુરોપિયન યુનિયનનો જડબાતોડ જવાબ: ટ્રમ્પના નિવેદન બાદ તરત જ બ્રસેલ્સમાં બેઠકોનો દોર શરૂ થયો હતો. યુરોપિયન યુનિયનના અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ અમેરિકાની દાદાગીરી સાંખી લેશે નહીં. જવાબમાં તેમણે અમેરિકા સાથેની તે વ્યાપાર સમજૂતી રદ કરી નાખી છે, જેના દ્વારા અમેરિકન કંપનીઓને યુરોપના બજારોમાં ટેક્સ (જકાત)માં મોટી રાહત મળતી હતી. આ નિર્ણયથી અમેરિકન નિકાસકારોને અબજો ડોલરનું નુકસાન થવાની ભીતિ છે. યુરોપના આ પગલાંને ટ્રમ્પની ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ નીતિ સામેનો સૌથી મોટો પડકાર માનવામાં આવે છે.

ડિજિટલ મીડિયા પર પ્રતિક્રિયાઓનું ઘોડાપૂર

આ સમાચાર વહેતા થતાની સાથે જ ‘એક્સ’ (અગાઉનું ટ્વિટર) સહિતના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર ચર્ચાઓનું તોફાન આવ્યું છે. યુરોપ અને અમેરિકાના પત્રકારો આ ઘટનાને ‘ઐતિહાસિક ભૂલ’ અને ‘નવા શીતયુદ્ધની શરૂઆત’ ગણાવી રહ્યા છે. ઘણા નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ટ્રમ્પની આ આક્રમકતા નાટો (નાટો સંગઠન)માં પણ તિરાડ પાડી શકે છે. ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર ‘ગ્રીનલેન્ડ નોટ ફોર સેલ’ (ગ્રીનલેન્ડ વેચાવ નથી) જેવા હેશટેગ ટ્રેન્ડ થઈ રહ્યા છે.

હવે શું થશે? ટ્રમ્પના રિએક્શન પર નજર: હવે સમગ્ર વિશ્વની નજર વ્હાઈટ હાઉસ પર મંડાયેલી છે. યુરોપના આ કડક પગલાં પછી ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ કેવો પ્રતિભાવ આપે છે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે. રાજકીય વિશ્લેષકો માને છે કે ટ્રમ્પ સ્વભાવે પીછેહઠ કરનારા નેતા નથી. શક્યતા છે કે તેઓ યુરોપિયન કાર અને અન્ય ઉત્પાદનો પર ભારે ઈમ્પોર્ટ ડ્યુટી (આયાત વેરો) ઝીંકી શકે છે. જો આવું થશે, તો વિશ્વ એક ભયંકર ‘ટ્રેડ વોર’ (વ્યાપાર યુદ્ધ)માં સપડાઈ જશે, જેની સીધી અસર શેરબજારો અને સામાન્ય માણસની મોંઘવારી પર પડશે. હાલમાં તો યુરોપ અને અમેરિકા વચ્ચેની આ તનાતનીએ વૈશ્વિક રાજકારણમાં ગરમાવો લાવી દીધો છે.