નવી દિલ્હી: ભારતને ૨૦૭૦ સુધીમાં 'નેટ ઝીરો' ઉત્સર્જન ધરાવતો દેશ બનાવવાના સંકલ્પને સાકાર કરવા માટે કેન્દ્ર સરકારે એક મોટું કદમ ઉઠાવ્યું છે. પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય દ્વારા આજે કાર્બન-સઘન (વધારે પ્રદૂષણ ફેલાવતા) ક્ષેત્રો માટે ગ્રીનહાઉસ ગેસ એમિશન (GEI) ના નવા લક્ષ્યાંકો સૂચિત કરવામાં આવ્યા છે. આ નવા નિયમોને કારણે હવે મોટા ઉદ્યોગો માટે પર્યાવરણના જાળવણી સાથે જ વ્યવસાય કરવો અનિવાર્ય બનશે.

૨૦૮ નવા એકમોનો સમાવેશ

સરકારે કાર્બન ક્રેડિટ ટ્રેડિંગ યોજના (CCTS) નો વ્યાપ વધારતા તેમાં વધુ ૨૦૮ નવા ઔદ્યોગિક એકમોને ઉમેર્યા છે. આ એવા ક્ષેત્રો છે જ્યાં ઉત્પાદન પ્રક્રિયા દરમિયાન મોટા પ્રમાણમાં કાર્બન ડાયોક્સાઈડ અને અન્ય ગ્રીનહાઉસ ગેસનું ઉત્સર્જન થાય છે. આ એકમોને હવે ચોક્કસ 'એમિશન ઇન્ટેન્સિટી રિડક્શન ટાર્ગેટ' (ઉત્સર્જન તીવ્રતા ઘટાડા લક્ષ્યાંક) આપવામાં આવ્યા છે, જે નિર્ધારિત સમય મર્યાદામાં પૂર્ણ કરવાના રહેશે.

ભારતીય કાર્બન માર્કેટનું વિસ્તરણ

આ નવા સુધારા સાથે, ભારતીય કાર્બન બજારની પાલન પદ્ધતિ હેઠળ હવે કુલ ૪૯૦ મોટા ઉદ્યોગો આવી ગયા છે. આ તે ઉદ્યોગો છે જે ભારતના કુલ ઔદ્યોગિક ઉત્સર્જનમાં સૌથી મોટો હિસ્સો ધરાવે છે. આ યોજના હેઠળ, જે કંપનીઓ તેમના લક્ષ્યાંક કરતા વધુ પ્રદૂષણ ઘટાડશે તેમને 'કાર્બન ક્રેડિટ' આપવામાં આવશે, જેનો તેઓ બજારમાં વેપાર કરી શકશે. જ્યારે લક્ષ્યાંક પૂરો ન કરનાર કંપનીઓએ દંડ ભરવો પડશે અથવા ક્રેડિટ ખરીદવી પડશે.

ક્લાઈમેટ ચેન્જ સામેની લડાઈમાં નિર્ણાયક પગલું

મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ પગલાથી ઉદ્યોગોમાં નવી અને સ્વચ્છ ટેકનોલોજી અપનાવવાની સ્પર્ધા જાગશે. કાર્બન ટ્રેડિંગ મિકેનિઝમ માત્ર પર્યાવરણને જ નહીં બચાવે, પરંતુ ભારતીય ઉદ્યોગોને વૈશ્વિક સ્તરે 'ગ્રીન મેન્યુફેક્ચરિંગ' ના ક્ષેત્રમાં મોખરે લાવશે.

આ નિર્ણયથી આગામી વર્ષોમાં ભારતના વાયુ પ્રદૂષણના સ્તરમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થવાની અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારતની પર્યાવરણીય છબી વધુ મજબૂત થવાની આશા છે.