કાનપુર: દેશની પ્રતિષ્ઠિત ટેકનોલોજી સંસ્થા IIT કાનપુરમાં તાજેતરમાં વિદ્યાર્થીઓના આત્મહત્યાના કિસ્સાઓએ સમગ્ર શૈક્ષણિક આલમમાં ચિંતા જન્માવી છે. આ ગંભીર પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રાલયે આજે તાત્કાલિક ધોરણે ત્રણ સભ્યોની ઉચ્ચસ્તરીય તપાસ સમિતિની રચના કરી છે. મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વિદ્યાર્થીઓનું માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને તેમની સુરક્ષા સરકારની સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા છે.

૧૫ દિવસમાં સત્ય બહાર આવશે

આ તપાસ સમિતિને આગામી ૧૫ દિવસની અંદર પોતાનો વિગતવાર અહેવાલ રજૂ કરવા આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. સમિતિ એ બાબતની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરશે કે આત્મહત્યાના કેસો પાછળ કયા સંજોગો જવાબદાર હતા અને શું સંસ્થા તરફથી વિદ્યાર્થીઓને મળતી માનસિક સહાયમાં કોઈ મોટી ખામી રહી ગઈ છે. ખાસ કરીને ભણતરનો તણાવ અને એકલતા જેવી બાબતો પર સમિતિ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.

૨૦૨૩ની માર્ગદર્શિકાનું શું થયું?

શિક્ષણ મંત્રાલયે તેના આદેશમાં યાદ અપાવ્યું છે કે જુલાઈ ૨૦૨૩માં જ ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓ માટે ‘માનસિક સુખાકારી ફ્રેમવર્ક’ જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું. આ માર્ગદર્શિકામાં સ્પષ્ટ સૂચનાઓ હતી કે:

• વિદ્યાર્થીઓમાં તણાવની વહેલી શોધ કરવી.
• મિત્ર-માર્ગદર્શક (Peer-Mentor) સિસ્ટમ મજબૂત કરવી.
• ફેકલ્ટીને વિદ્યાર્થીઓની સંવેદનાઓ પ્રત્યે જાગૃત કરવી.
• આત્મહત્યા નિવારણ માટે સંસ્થાકીય SOP તૈયાર રાખવી.

તપાસ સમિતિ હવે એ પણ ચકાસશે કે IIT કાનપુર દ્વારા આ નિયમોનું ચુસ્તપણે પાલન કરવામાં આવ્યું હતું કે નહીં.

વિદ્યાર્થીઓના હિતમાં મોટા સુધારાની તૈયારી

આ સમિતિ માત્ર તપાસ જ નહીં, પરંતુ ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓ રોકવા માટે મજબૂત ભલામણો પણ કરશે. શિક્ષણ મંત્રાલય સમગ્ર દેશના કેમ્પસ વાતાવરણને વધુ સમાવિષ્ટ અને સહાયક બનાવવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. આ ઘટના બાદ અન્ય IIT અને પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થાઓમાં પણ માનસિક સ્વાસ્થ્ય સેવાઓનું ઓડિટ કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.