કોલકાતા: પશ્ચિમ બંગાળમાં જ્યાં ઉત્સવો હંમેશા સામાજિક સંદેશા આપવા માટે જાણીતા છે, ત્યાં આ વર્ષની સરસ્વતી પૂજામાં એક નવો અને આક્રમક રાજકીય રંગ જોવા મળ્યો છે. રાજ્યમાં ચાલી રહેલા મતદાર યાદીઓના ખાસ સુધારણા કાર્યક્રમ (SIR) ને લઈને ચાલી રહેલા વિવાદે હવે ભક્તિના પંડાલોમાં પ્રવેશ કર્યો છે. ખાસ કરીને કોલકાતાની પ્રતિષ્ઠિત બાલીગંજ સાયન્સ કોલેજમાં વિદ્યાર્થીઓએ દેવી સરસ્વતીના પંડાલને ૨૦૨૬ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાના સૌથી મોટા વિવાદનું કેન્દ્ર બનાવી દીધું છે.

પંડાલમાં ભય અને ચિંતાની પ્રતિકૃતિ

આ પૂજા પંડાલમાં સજાવટ માટે પરંપરાગત ફૂલો કે રોશનીને બદલે વિદ્યાર્થીઓએ એક ઘેરો 'બ્લેક-હોલ' જેવો બેકડ્રોપ તૈયાર કર્યો છે. જેમાંથી ડઝનબંધ હાથ લંબાવીને શાળાના એડમિટ કાર્ડ, આઈડી કાર્ડ અને પ્રમાણપત્રો પકડેલા બતાવવામાં આવ્યા છે. આ દ્રશ્ય SIR પ્રક્રિયા દરમિયાન સામાન્ય જનતાને 'અમાન્ય' ઠેરવવામાં આવતા હોવાના ભયને દર્શાવે છે. આશ્ચર્યજનક રીતે, પંડાલમાં પ્રતીકાત્મક ફાંસો પણ લટકાવવામાં આવ્યા છે, જે ચૂંટણીલક્ષી કવાયતથી પેદા થતા માનસિક તણાવ અને આત્મહત્યા તરફ ઈશારો કરે છે.

ટીએમસી વર્સિસ ભાજપ: જર્સીનો જંગ

પંડાલમાં રાજકીય સંદેશો અત્યંત સ્પષ્ટ છે. એક તરફ '૨૫૦' નંબર લખેલી લીલી જર્સી લટકાવવામાં આવી છે, જે શાસક તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) ના આગામી ચૂંટણી લક્ષ્યાંકને દર્શાવે છે. તો બીજી તરફ પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન સાથેની ભગવા જર્સી ભાજપની અનિશ્ચિતતા અને પડકાર તરફ નિર્દેશ કરે છે. પંડાલમાં દેવીની મૂર્તિ પાછળ એકતરફ સરકારની લોકકલ્યાણકારી યોજનાઓના પોસ્ટરો છે, તો બીજી તરફ SIR પ્રક્રિયાની આકરી ટીકા કરતા બેનરો લગાવવામાં આવ્યા છે.

શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં હિંસાના ફટાકડા

માત્ર કલાત્મક વિરોધ જ નહીં, પણ પૂજાના બહાને રાજકીય જૂથો વચ્ચે હિંસક અથડામણો પણ જોવા મળી છે. બેહાલામાં એક કોલેજમાં સરસ્વતી પૂજાના આયોજન પર નિયંત્રણ મેળવવા મુદ્દે બે વિદ્યાર્થી જૂથો સામસામે આવી ગયા હતા. આ હિંસામાં અનેક વિદ્યાર્થીઓ ઘાયલ થયા હતા અને સ્થિતિ એટલી વણસી ગઈ હતી કે પોલીસ અને સ્થાનિક ધારાસભ્ય રત્ના ચેટરજીને સ્થળ પર દોડી જવું પડ્યું હતું. પોલીસે શાંતિ સ્થાપવા માટે ઘણા વિદ્યાર્થીઓની અટકાયત પણ કરી છે.

વિદ્યાર્થીઓનો તર્ક: આયોજક વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે, "જ્યારે રાજકારણ અમારા જીવન અને મતાધિકાર સુધી પહોંચી ગયું હોય, ત્યારે વિદ્યાર્થીઓ માત્ર મૂકપ્રેક્ષક રહી શકતા નથી." આ સરસ્વતી પૂજાએ સાબિત કર્યું છે કે બંગાળમાં ભક્તિ પણ હવે રાજકીય નાડીના ધબકારા માપી રહી છે.