નવી દિલ્હી : સમગ્ર દેશ અત્યારે ૧ ફેબ્રુઆરીએ રજૂ થનારા કેન્દ્રીય બજેટની કાગડોળે રાહ જોઈ રહ્યો છે, પરંતુ આર્થિક નિષ્ણાતોની નજર ૨૯ જાન્યુઆરી પર ટકેલી છે. આ દિવસે નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ સંસદમાં 'આર્થિક સર્વેક્ષણ' (Economic Survey) રજૂ કરશે. આ કોઈ સામાન્ય સરકારી દસ્તાવેજ નથી, પરંતુ મોદી સરકારનું પાછલા એક વર્ષનું અસલી 'રિપોર્ટ કાર્ડ' છે. જેમ પરીક્ષા આપ્યા પછી પરિણામ નક્કી કરે છે કે વિદ્યાર્થી કેટલો તેજસ્વી છે, તેમ આ સર્વેક્ષણ જાહેર કરશે કે ભારતીય અર્થતંત્ર 'પાસ' થયું છે કે 'નિષ્ફળ'. બજેટમાં કરવામાં આવનારા ભવિષ્યના ગુલાબી વચનોનો પાયો આ જ દસ્તાવેજ પર નિર્ભર હોય છે, જે ભૂતકાળની ભૂલો અને સફળતાઓનો ચિતાર આપે છે.

મુખ્ય આર્થિક સલાહકાર  વી. અનંત નાગેશ્વરનના નેતૃત્વમાં તૈયાર થયેલો આ સર્વેક્ષણ દેશના સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર સીધી અસર કરે છે. આ દસ્તાવેજમાં બે મહત્વના પાસાઓ હોય છે: પ્રથમ, દેશની જીડીપી  વૃદ્ધિ અને મોંઘવારીનો સચોટ આંકડો, અને બીજું, શિક્ષણ, આરોગ્ય અને રોજગારી જેવા પાયાના ક્ષેત્રોમાં થયેલી પ્રગતિ. જો આ રિપોર્ટ કાર્ડમાં દેશની આર્થિક તંદુરસ્તી મજબૂત દેખાશે, તો જ નાણામંત્રી બજેટમાં આવકવેરામાં છૂટછાટ કે નવી રાહતો આપવાનું જોખમ ઉઠાવી શકશે. જો સ્થિતિ નબળી હશે, તો જનતાએ કડવા ઘૂંટડા પીવા માટે તૈયાર રહેવું પડશે.

આગામી ૨૯ જાન્યુઆરીએ જ્યારે નિર્મલા સીતારમણ સંસદના બંને ગૃહોમાં આ રિપોર્ટ રજૂ કરશે, ત્યારબાદ દેશના મુખ્ય આર્થિક સલાહકાર પ્રેસ કોન્ફરન્સ દ્વારા તેનું ઝીણવટભર્યું વિશ્લેષણ કરશે. આ સર્વેક્ષણ એ અરીસો છે જેમાં સરકારના દાવાઓ અને જમીની હકીકત વચ્ચેનું અંતર સ્પષ્ટ દેખાય છે. શું સરકાર રાજકોષીય ખાધને અંકુશમાં રાખી શકી છે? શું ખેડૂતો અને મધ્યમ વર્ગની આવકમાં ખરેખર વધારો થયો છે? આ તમામ સવાલોના સત્તાવાર જવાબો આ દિવસે મળી જશે. ટૂંકમાં, બજેટ તો આવતીકાલની આશા છે, પણ આર્થિક સર્વેક્ષણ એ આજની સત્યતા છે.