‘જન ગણ મન'ની જેમ ‘વંદે માતરમ' વખતે પણ ઉભા રહેવું પડશે
સરકાર રાષ્ટ્રગીત જેવા જ નિયમો બનાવશે : કેન્દ્ર સરકાર રાષ્ટ્રગીત વંદે માતરમને રાષ્ટ્રગીત જન ગણ મન જેટલો જ દરજ્જો અને સન્માન આપવા માટે એક ઔપચારિક પ્રોટોકોલ વિકસાવવાની યોજના બનાવી રહી છે
નવી દિલ્હી તા.૨૪: કેન્દ્ર સરકાર રાષ્ટ્રગીત વંદે માતરમને રાષ્ટ્રગીત જન ગણ મન' જેટલો જ દરજ્જો અને સન્માન આપવા માટે એક ઔપચારિક પ્રોટોકોલ વિકસાવવાની યોજના બનાવી રહી છે. એક અહેવાલ મુજબ, આ મહિનાની શરૂઆતમાં ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા યોજાયેલી ઉચ્ચ-સ્તરીય બેઠકમાં આ મુદ્દા પર વિગતવાર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. ભારતના બંધારણ મુજબ, રાષ્ટ્રગીત અને રાષ્ટ્રગીત બંને સમાન સન્માનનો આનંદ માણે છે, પરંતુ કાનૂની અને ફરજિયાત પ્રોટોકોલની દ્રષ્ટિએ તેમની વચ્ચે નોંધપાત્ર તફાવત છે.
રાષ્ટ્રગીત ગાતી વખતે ઉભા રહેવું ફરજિયાત છે, અને તેનું અપમાન કરવું રાષ્ટ્રીય સન્માન અપમાન નિવારણ અધિનિયમ, ૧૯૭૧ હેઠળ સજાપાત્ર છે. જોકે, રાષ્ટ્રગીત, વંદે માતરમ ગાતી વખતે ઉભા રહેવા અથવા કોઈ ચોક્કસ મુદ્રા અપનાવવા માટે કોઈ કાનૂની આવશ્યકતા કે લેખિત નિયમ નથી.
ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસે સૂત્રોને ટાંકીને અહેવાલ આપ્યો છે કે ગૃહ મંત્રાલયમાં યોજાયેલી બેઠકમાં આ મુદ્દા પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. આ બેઠક દરમિયાન, રાષ્ટ્રગીત ગાવા માટેના નિયમો અને નિયમો, જેમાં આદર દર્શાવવાની રીતનો સમાવેશ થાય છે, પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. બેઠકમાં ચર્ચા કરવામાં આવી હતીઃ શું વંદે માતરમ ગાવાના સમય, સ્થળ અને રીત માટે સ્પષ્ટ નિયમો સ્થાપિત કરવા જોઈએ? શું રાષ્ટ્રગીતની જેમ તેના ગાન દરમિયાન ઉભા રહેવું ફરજિયાત બનાવવું જોઈએ? શું રાષ્ટ્રગીતનું અપમાન કરનારાઓને દંડ કે કાર્યવાહી કરવી જોઈએ?
આ પગલું એવા સમયે લેવામાં આવ્યું છે જ્યારે સરકાર વર્ષભર ચાલતા વંદે માતરમ ઉત્સવની ઉજવણી કરી રહી છે. ભાજપે કોંગ્રેસ પર તુષ્ટિકરણની રાજનીતિને કારણે રાષ્ટ્રગીતનું મહત્વ ઘટાડવાનો આરોપ લગાવ્યો છે.
૧૯૩૭ના કોંગ્રેસ અધિવેશન દરમિયાન, વંદે માતરમના કેટલાક શ્લોકો કાઢી નાખવામાં આવ્યા હતા. ભાજપનો આરોપ છે કે આ નીતિએ ભાગલાનો પાયો નાખ્યો હતો, જ્યારે કોંગ્રેસનો દાવો છે કે ભાજપ આગામી પશ્ચિમ બંગાળની ચૂંટણીઓને ધ્યાનમાં રાખીને ઇતિહાસને વિકૃત કરી રહી છે અને આ મુદ્દો ઉઠાવી રહી છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, વંદે માતરમને રાષ્ટ્રગીત જેવું માળખું આપવાની માંગ કરતી અનેક અરજીઓ કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવી છે. ૨૦૨૨માં, કેન્દ્ર સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે રાષ્ટ્રગીત માટે હજુ સુધી આવી કોઈ દંડાત્મક જોગવાઈઓ કે નિર્દેશો જારી કરવામાં આવ્યા નથી.
બંકિમચંદ્ર ચેટર્જી દ્વારા લખાયેલ વંદે માતરમ, સ્વદેશી ચળવળ (૧૯૦૫-૦૮) દરમિયાન સ્વતંત્રતા માટે સૌથી અગ્રણી સૂત્ર તરીકે ઉભરી આવ્યું હતું. હવે, સરકાર તેને તેના ભૂતપૂર્વ ગૌરવમાં પુનઃસ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
(9:52 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
