ઢાકા: બાંગ્લાદેશમાં વર્ષ 2024માં થયેલી લોહિયાળ ક્રાંતિ અને શેખ હસીના સરકારના પતન પાછળ શું ખરેખર અમેરિકાનો હાથ હતો? આ સવાલ ફરી એકવાર ચર્ચામાં આવ્યો છે. તાજેતરમાં લીક થયેલી એક અમેરિકન રાજદ્વારીની ઓડિયો રેકોર્ડિંગે દક્ષિણ એશિયાના રાજકારણમાં નવો ભૂકંપ સર્જ્યો છે. 'સ્ટ્રેટન્યૂઝ ગ્લોબલ' દ્વારા પ્રકાશિત અહેવાલ મુજબ, આ રેકોર્ડિંગમાં એક વરિષ્ઠ અમેરિકન અધિકારી બાંગ્લાદેશના ઇસ્લામી રાજકીય દળો સાથેના જોડાણ અને હસીના બાદના શાસનકાળની રણનીતિ ઘડતા સંભળાય છે. આ ઘટસ્ફોટ બાદ હસીનાની પાર્ટી આવામી લીગે અમેરિકા પર લોકશાહી ઢબે ચૂંટાયેલી સરકારને ઉથલાવી દેવાનો સીધો આક્ષેપ કર્યો છે.

બાંગ્લાદેશના પૂર્વ શિક્ષણ મંત્રી મોહિબુલ હસન ચૌધરીએ આ ઓડિયોને "ષડયંત્રનો જીવતો જાગતો પુરાવો" ગણાવ્યો છે. તેમણે દાવો કર્યો છે કે શેખ હસીનાનું સત્તા પરથી હટવું એ કોઈ જન આક્રોશની કુદરતી પ્રક્રિયા નહોતી, પરંતુ વિદેશી ધરતી પર ઘડાયેલું એક સુઆયોજિત કાવતરું હતું. નોંધનીય છે કે, નેપાળ અને બાંગ્લાદેશમાં થયેલા સત્તા પરિવર્તનોમાં અમેરિકાની ભૂમિકા પર લાંબા સમયથી શંકાની સોય સેવાતી રહી છે. હવે આ લીક થયેલા ઓડિયોએ તે શંકાઓને જાણે સમર્થન આપ્યું હોય તેમ આવામી લીગના નેતાઓ મોહમ્મદ યુનુસની વચગાળાની સરકાર પર આકરા પ્રહારો કરી રહ્યા છે.

૫ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૪ના રોજ હિંસક વિરોધ પ્રદર્શનો વચ્ચે શેખ હસીનાને ઢાકા છોડીને ભારત ભાગી જવાની ફરજ પડી હતી. ત્યારથી તેઓ દિલ્હીમાં શરણ લઈ રહ્યા છે. હસન ચૌધરીના જણાવ્યા મુજબ, અમેરિકા જેવી મહાસત્તાઓ પોતાની પસંદગીની સરકાર બેસાડવા માટે ઇસ્લામી કટ્ટરપંથીઓનો પ્યાદા તરીકે ઉપયોગ કરી રહી છે. તેમણે ચેતવણી આપી છે કે જો આવામી લીગ જેવી લોકપ્રિય અને મોટી રાજકીય શક્તિને ચૂંટણી પ્રક્રિયામાંથી બહાર રાખવામાં આવશે, તો બાંગ્લાદેશમાં જનતાનો જનાદેશ વંચિત રહી જશે અને દેશમાં એક 'ગેરકાયદેસર' શાસન લાંબો સમય ટકી શકશે નહીં.

હાલમાં આ રેકોર્ડિંગની સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ નથી, પરંતુ તેની અસર બાંગ્લાદેશના આંતરિક રાજકારણ અને અમેરિકા સાથેના તેના સંબંધો પર સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે. વિવેચકોનું માનવું છે કે ફ્રાન્સમાં નિષ્ફળ ગયેલા બળવાના પ્રયાસો બાદ બાંગ્લાદેશમાં મળેલી સફળતા અમેરિકાની 'રેજિમ ચેન્જ' (સત્તા પરિવર્તન) પોલિસીનો ભાગ હોઈ શકે છે. આ વિવાદે વોશિંગ્ટનને શંકાના ઘેરામાં લાવી દીધું છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે ભારત અને અન્ય પડોશી દેશો આ ઘટસ્ફોટને કઈ રીતે જુએ છે અને શું આ ઓડિયો શેખ હસીનાના સન્માનજનક પુનરાગમન માટેનો રસ્તો સાફ કરી શકશે?