નવી દિલ્હી:ભારત જ્યારે વર્ષ 2010માં કોમનવેલ્થ ગેમ્સનું યજમાન બન્યું, ત્યારે આશરે ₹18,532 કરોડના તોતિંગ ખર્ચે અત્યાધુનિક સ્ટેડિયમો અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. આ વર્ષો દરમિયાન ભારતે હોકી વર્લ્ડ કપ અને અનેક વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપ જેવી મોટી સ્પર્ધાઓનું સફળ આયોજન કરીને પોતાની તાકાત બતાવી છે. રમતગમતને વ્યવસાય તરીકે અપનાવનારા યુવાનોની સંખ્યા પણ વધી છે અને સરકાર 2030ની કોમનવેલ્થ ગેમ્સ માટે પણ તનતોડ મહેનત કરી રહી છે. જોકે, આ ભવ્ય દેખાવની પાછળ એક એવો 'માથાનો દુખાવો' છે જે ભારતની વૈશ્વિક છબીને વારંવાર નુકસાન પહોંચાડે છે.

વૈશ્વિક રમતગમત રાષ્ટ્ર બનવાની ભારતની મહત્વાકાંક્ષા સામે સૌથી મોટો અવરોધ મૂળભૂત સુવિધાઓનો અભાવ છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે જ્યાં કરોડો રૂપિયા ખર્ચીને એર-કન્ડિશન્ડ સ્ટેડિયમો બનાવવામાં આવે છે, ત્યાં સ્વચ્છતા અને કાર્યાત્મક શૌચાલય જેવી પાયાની જરૂરિયાતો માટે દર્શકો અને ખેલાડીઓએ સંઘર્ષ કરવો પડે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરના ખેલાડીઓ જ્યારે ભારતમાં રમવા આવે છે ત્યારે તેમને ઘણીવાર અસ્વચ્છ વાતાવરણ અને તૂટેલા શૌચાલયોનો સામનો કરવો પડે છે, જે સોશિયલ મીડિયાના યુગમાં વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની મજાક ઉડાવવાનું કારણ બને છે.

તાજેતરમાં યોજાયેલી 'ઈન્ડિયા ઓપન બેડમિન્ટન ટુર્નામેન્ટ', જે એક પ્રતિષ્ઠિત સુપર 750 ઈવેન્ટ છે, તેણે ભારતીય રમતગમત સંગઠનોની અવ્યવસ્થાને ફરી એકવાર જગજાહેર કરી દીધી છે. આ ટુર્નામેન્ટ દરમિયાન ખેલાડીઓને પડતી હાલાકી અને દર્શકો માટેની નબળી વ્યવસ્થાએ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે માત્ર મોટા ભવનો બાંધવાથી રમતગમત સંસ્કૃતિ વિકસતી નથી. દર્શકોને યોગ્ય બેસવાની વ્યવસ્થા, પીવાનું શુદ્ધ પાણી અને સ્વચ્છ શૌચાલય ન મળે ત્યાં સુધી રમતગમતના કાર્યક્રમો માત્ર સરકારી આંકડાઓમાં જ ભવ્ય લાગશે, વાસ્તવમાં તે લોકો માટે હાલાકીનું કારણ બને છે.

ભારત માટે હવે સમય પાકી ગયો છે કે તે માત્ર ભૌતિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ધ્યાન આપવાને બદલે 'મેન્ટેનન્સ' અને 'મેનેજમેન્ટ' પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે. જો આપણે ખરેખર વિશ્વના ટોચના રમતગમત દેશોની યાદીમાં સ્થાન મેળવવું હોય, તો રમતગમત સંગઠનોએ વ્યાવસાયિક અભિગમ અપનાવવો પડશે. 2030 ની કોમનવેલ્થ ગેમ્સ જેવી મોટી ઈવેન્ટ્સની તૈયારી કરતી વખતે જો આપણે ગ્રાઉન્ડ લેવલની નાની નબળાઈઓને સુધારીશું નહીં, તો તે ભારત માટે ગૌરવને બદલે શરમજનક સ્થિતિ પેદા કરી શકે છે.