નવી દિલ્હી, તા. 27 : યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન (UGC) દ્વારા ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં જાતિ આધારિત ભેદભાવ રોકવા માટે જાહેર કરવામાં આવેલા નવા નિયમો 'સમાનતા પ્રોત્સાહન નિયમો, 2026' એ દેશભરમાં મોટો વિવાદ છેડ્યો છે. આ નિયમો હેઠળ SC, ST અને OBC વિદ્યાર્થીઓ માટે 24/7 હેલ્પલાઇન અને સ્પેશિયલ કમિટી બનાવવી ફરજિયાત કરાઈ છે. જોકે, આ આદેશ બાદ સામાન્ય શ્રેણી (General Category) ના વિદ્યાર્થીઓ અને સંગઠનોમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે, જેના પડઘા હવે સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પહોંચ્યા છે.
શા માટે થઈ રહ્યો છે વિરોધ?
ટીકાકારો અને પ્રદર્શનકારીઓનો મુખ્ય આરોપ છે કે આ નિયમોમાં 'ભેદભાવ'ની વ્યાખ્યા ખૂબ જ અસ્પષ્ટ છે, જેનો દુરુપયોગ થઈ શકે છે. સૌથી મોટી ચિંતા એ છે કે જો કોઈ ખોટી ફરિયાદ કરે, તો તેના સામે દંડની કોઈ સ્પષ્ટ જોગવાઈ નથી. વિરોધ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે આનાથી સામાન્ય શ્રેણીના વિદ્યાર્થીઓ પર સતત ડરની તલવાર લટકશે અને કેમ્પસમાં સામાજિક સૌહાર્દ બગડશે. ખાસ કરીને ઉત્તર પ્રદેશ, રાજસ્થાન અને બિહારમાં વિદ્યાર્થી સંગઠનો રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા છે.
રાજકીય ભૂકંપ અને રાજીનામા
આ વિવાદ માત્ર શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નથી, પણ તેણે રાજકીય રંગ પકડ્યો છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં ભાજપના અનેક પદાધિકારીઓએ આ નિયમોને 'બ્રાહ્મણ વિરોધી' અને 'સવર્ણ વિરોધી' ગણાવીને પોતાના પદ પરથી રાજીનામા ધરી દીધા છે. ભાજપના કિસાન મોરચાના નેતા શ્યામ સુંદર ત્રિપાઠી અને નોઈડા ભાજપ યુવા મોરચાના ઉપપ્રમુખ રાજુ પંડિતે આ નીતિને ભેદભાવપૂર્ણ ગણાવી પક્ષમાંથી રાજીનામું આપ્યું છે, જે સરકારી પક્ષ માટે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.
સરકાર અને UGCનો બચાવ
બીજી તરફ, સરકાર આ ગેરસમજો દૂર કરવાના પ્રયાસ કરી રહી છે. ભાજપ સાંસદ નિશીકાંત દુબેએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે પીએમ મોદીના નેતૃત્વમાં બંધારણ મુજબ કામ થઈ રહ્યું છે અને આ નિયમો તમામ શ્રેણીના વિદ્યાર્થીઓને સમાન સુરક્ષા આપશે. UGCના ડેટા મુજબ છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં જાતિગત ભેદભાવના કિસ્સામાં 118% થી વધુનો વધારો થયો છે, જેને રોકવા માટે આ કડક પગલાં લેવા અનિવાર્ય હતા. જોકે, વિવાદ વકરતા હવે શિક્ષણ મંત્રાલય આ મામલે સ્પષ્ટતા જાહેર કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે.