નવી દિલ્‍હી તા.૨૮: શું બ્રાહ્મણો રાજકીય રીતે પછાત હોઈ શકે છે? બ્રાહ્મણોને સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે સૌથી વધુ વિકસિત માનવામાં આવે છે પરંતુ લોકશાહીના પાયાના સ્‍તરે ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓમાં તેમની હાજરી નહિવત્‌ છે. શું બ્રાહ્મણોને રાજકીય રીતે પછાત વર્ગ (PBC) ગણી શકાય અને પંચાયતોમાં મતવિસ્‍તારો માટે અનામતનો હકદાર હોઈ શકે? સુપ્રીમ કોર્ટ અરજીની સુનાવણી દરમિયાન આ મુદ્દાની તપાસ કરશે.

યુથ ફોર ઇક્‍વાલિટી ફાઉન્‍ડેશન દ્વારા વરિષ્ઠ વકીલ ગોપાલ શંકરનારાયણન દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજીમાં ભારતના મુખ્‍ય ન્‍યાયાધીશ (CJI) સૂર્યકાંત અને ન્‍યાયાધીશ આર. મહાદેવન અને જોયમલ્‍યા બાગચીની બનેલી બેન્‍ચને કહેવામાં આવ્‍યું હતું કે કે. કૃષ્‍ણ મૂર્તિ કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટની પાંચ ન્‍યાયાધીશોની બેન્‍ચે ચુકાદો આપ્‍યો હતો કે સામાજિક અને આર્થિક પછાતપણું રાજકીય પછાતપણું સમાન નથી.

CJI સૂર્યકાંતની બેન્‍ચે કહ્યું કે તેઓ આ મુદ્દાની તપાસ કરવા તૈયાર છે, પરંતુ પ્રથમ દ્રષ્ટિએ એવું લાગે છે કે PBC (જાહેર-સમર્થિત) શ્રેણીના લોકો સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત વર્ગો (SEBC) ના હોવા જોઈએ. જો SEBC સમુદાયોનું પ્રતિનિધિત્‍વ ઓછું હોય, તો તેમને PBC તરીકે વર્ગીકૃત કરી શકાય છે, પરંતુ તેનાથી વિપરીત સાચું નથી.

૨૦૧૦ માં, સુપ્રીમ કોર્ટની પાંચ ન્‍યાયાધીશોની બેન્‍ચે કહ્યું હતું કે, રાજ્‍ય સરકારોને તેમની અનામત નીતિઓનું પુનર્ગઠન કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે, આ કિસ્‍સામાં કલમ ૧૫(૪) ના હેતુઓ માટે સરકારી નોકરીઓમાં SEBC અથવા ઓછા પ્રતિનિધિત્‍વ ધરાવતા પછાત વર્ગોની સમકક્ષ કલમ ૨૪૩-D(૬) અને ૨૪૩-T(૬) હેઠળ લાભાર્થીઓનું વર્ગીકરણ કરવું જરૂરી નથી.

સુપ્રીમ કોર્ટે ત્‍યારબાદ જણાવ્‍યું હતું કે, એવું કહેવું વાજબી રહેશે કે શિક્ષણ અને રોજગારમાં અનામતનો લાભ મેળવનારા તમામ જૂથોને સ્‍થાનિક સ્‍વરાજ્‍યમાં અનામતની જરૂર નથી. આનું કારણ એ છે કે રાજકીય ભાગીદારીમાં અવરોધો શિક્ષણ અને રોજગારની પહોંચને મર્યાદિત કરતા અવરોધો જેવા નથી. તેથી, સ્‍થાનિક સ્‍વરાજ્‍યમાં અનામત અંગે નવા વિચાર અને નીતિ ઘડવાની જરૂર છે.

શંકરનારાયણને જણાવ્‍યું હતું કે ૧૫ વર્ષ પસાર થવા છતાં, કોઈપણ રાજ્‍યએ જાહેર પછાત વર્ગ (PBC) સમુદાયોને ઓળખવા અને માત્ર SEBC સમુદાયો માટે મતવિસ્‍તાર અનામત રાખવાના સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયને લાગુ કરવા માટે કોઈ પ્રયાસ કર્યો નથી. સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્‍ચ આ મુદ્દાની તપાસ કરવા સંમત થઈ અને મહારાષ્ટ્ર સરકાર પાસેથી જવાબ માંગ્‍યો