જમ્મુ: કાશ્મીરમાં હવામાનની પેટર્નમાં ધરખમ ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. સ્થાનિકોના મતે, બે-ત્રણ દાયકા પહેલા જે ભયાનક શિયાળો અને ૭-૮-૯ ફૂટ બરફ જોવા મળતો હતો, તે હવે ઇતિહાસ બની ગયો છે. જોકે, ઓછી બરફવર્ષા અને ટનલના નિર્માણને કારણે સોનમર્ગ જેવા વિસ્તારો હવે બારેમાસ ખુલ્લા રહે છે, જેણે સ્થાનિક અર્થતંત્રને મોટો વેગ આપ્યો છે.

કાશ્મીરનો સૌથી કઠોર શિયાળો ગણાતો 'ચિલ્લઈ કલાં' (૪૦ દિવસનો સખત શિયાળો) હવે તેની વિદાય તરફ છે, ત્યારે ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને બદલાતા હવામાનની સ્પષ્ટ અસર જોવા મળી રહી છે. સોનમર્ગ, જે એક સમયે શિયાળામાં દુનિયાથી કપાઈ જતું હતું, તે હવે બદલાયેલા હવામાન અને આધુનિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું સાક્ષી બની રહ્યું છે.

ભૂતકાળ અને વર્તમાન: બરફવર્ષામાં ઘટાડો:

શટકારી અને સોનમર્ગના જૂના રહીશો તે દિવસોને યાદ કરે છે જ્યારે અહીં ૭થી ૯ ફૂટ બરફના થર જામતા હતા. સ્થાનિક રહેવાસી અબ્દુલ રાશિદ જણાવે છે કે, "પહેલા ઓક્ટોબર આવતા જ અમે સોનમર્ગ ખાલી કરીને નીચેના વિસ્તારોમાં જતા રહેતા હતા, કારણ કે રસ્તાઓ ૩-૪ મહિના બંધ થઈ જતા હતા. વીજળી કે પાણી કશું જ મળતું નહોતું."

પરંતુ આ વર્ષે ચિત્ર અલગ છે. અત્યાર સુધીના સૌથી ઠંડા દિવસોમાં પણ માત્ર ૧.૫ થી ૨ ફૂટ જેટલી જ હિમવર્ષા નોંધાઈ છે. શબ્બીર અહેમદ નામના સ્થાનિકે કહ્યું, "પહેલા ફેબ્રુઆરીમાં છત પરથી બરફ હટાવવા માટે આખું ગામ ભેગું થતું હતું, કારણ કે મકાનો દબાઈ જવાનો ડર રહેતો. આજે 'ચિલ્લઈ કલાં' પણ કોરો જાય છે."

જોખમી મુસાફરી હવે ઇતિહાસ:  રાશિદ અહેમદ મીરે જૂના દિવસો યાદ કરતા કહ્યું કે, "પહેલા અમારે 'હંગ' જેવા અત્યંત જોખમી હિમસ્ખલન ઝોનમાંથી પગપાળા ચાલીને જવું પડતું હતું. રસ્તાઓ બરફ નીચે દબાયેલા રહેતા એટલે અમે જીવના જોખમે છતો પરથી ચાલીને રસ્તો કાપતા હતા."

ટનલ બની જીવાદોરી: એક તરફ પર્યાવરણવિદો ઓછી બરફવર્ષાને લઈને ચિંતિત છે, તો બીજી તરફ આ બદલાવ અને 'સોનમર્ગ ટનલ' જેવી સુવિધાઓએ સ્થાનિકોનું જીવનધોરણ સુધારી દીધું છે.

 * આર્થિક ફાયદો: હવે સોનમર્ગ બારેમાસ ખુલ્લું રહેતું હોવાથી હોટલ માલિકો, પોની (ઘોડા) વાળાઓ, ટેક્સી ડ્રાઈવરો અને નાના દુકાનદારોને શિયાળામાં પણ રોજગારી મળી રહી છે.

 * પ્રવાસન: બે દાયકા પહેલા શિયાળામાં અહીં કોઈ ફરકતું નહોતું, આજે હજારો પ્રવાસીઓ બારેમાસ આવી રહ્યા છે.

લેટેસ્ટ વેધર અપડેટ (૩૦ જાન્યુઆરી, રાત્રે  ૨ વાગ્યે): હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સની અસર ઓછી થતા હવે આકાશ ચોખ્ખું થઈ રહ્યું છે, પરંતુ આગામી દિવસોમાં તાપમાનનો પારો વધુ ગગડવાની શક્યતા છે. ઓછી બરફવર્ષા છતાં, પર્યટકોનો ધસારો જળવાઈ રહ્યો છે, જે કાશ્મીરની ઇકોનોમી માટે સારા સમાચાર છે.