નવી દિલ્‍હી,તા.૩૦: નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ ૧ ફેબ્રુઆરીના રોજ બજેટમાં પાંચ મોટી જાહેરાતો કરી શકે છે...

૧. આવકવેરાઃ રૂ.૧૩ લાખ સુધીની આવક કરમુક્‍ત

નવી આવકવેરા વ્‍યવસ્‍થામાં, પ્રમાણભૂત કપાત રૂ.૭૫,૦૦૦ થી વધારીને રૂ.૧ લાખ કરવામાં આવી શકે છે. આનાથી પગારદાર વ્‍યક્‍તિઓની રૂ.૧૩ લાખ સુધીની આવક કરમુક્‍ત થશે. હાલમાં, રૂ.૧૨.૭૫ લાખ સુધીની આવક કરમુક્‍ત છે.

આ જાહેરાત શા માટે

થઈ શકે છે

ઉદ્યોગ સંગઠન કન્‍ફેડરેશન ઓફ ઇન્‍ડિયન ઇન્‍ડસ્‍ટ્રી (CII) એ સરકારને સૂચન કર્યું છે કે વપરાશ વધારવા માટે લોકોના હાથમાં વધુ પૈસા છોડવા મહત્‍વપૂર્ણ છે. કર મુક્‍તિ વધારવાથી લોકોની ખરીદ શક્‍તિ વધશે, જેનો અર્થતંત્રને ફાયદો થશે.

સરકાર જૂની કર વ્‍યવસ્‍થાને નવી વ્‍યવસ્‍થાથી બદલવા માંગે છે. આ કરવા માટે, નવી કર વ્‍યવસ્‍થાને ફાયદાકારક રાખવી મહત્‍વપૂર્ણ છે. આ માટે, નવી વ્‍યવસ્‍થામાં પગારદાર વ્‍યક્‍તિઓ માટે પ્રમાણભૂત કપાતમાં વધારો થઈ શકે છે.

લાભઃ મધ્‍યમ વર્ગના હાથમાં વહેતા નાણાં વધશે. તમે દર મહિને થોડા હજાર રૂપિયા બચાવી શકો છો, જેનો ઉપયોગ ખર્ચ, બચત અથવા રોકાણ માટે થઈ શકે છે.

૨. કિસાન સન્‍માન નિધિઃ વાર્ષિક રકમમાં ૫૦%નો વધારો થઈ શકે છે

પીએમ-કિસાન યોજના હેઠળની રકમ વાર્ષિક રૂ.૬,૦૦૦ થી વધારીને રૂ.૯,૦૦૦ કરી શકાય છે. છેલ્‍લા ત્રણ વર્ષથી તેને વધારવાની ચર્ચા થઈ રહી છે.

આ જાહેરાત શા માટે

થઈ શકે છે

૨૦૧૯માં યોજના શરૂ થયા પછી આ રકમ યથાવત રહી છે. ડિસેમ્‍બર ૨૦૨૪ માં, સંસદીય સ્‍થાયી સમિતિએ તેને બમણી કરીને વાર્ષિક રૂ.૧૨,૦૦૦ કરવાની ભલામણ કરી હતી.

ખેડૂત સંગઠનોનું કહેવું છે કે ૨૦૧૯ થી મળેલા રૂ.૬,૦૦૦ ફુગાવાના કારણે રૂ.૫,૦૦૦ થઈ ગયા છે. તેથી, તેને વધારીને રૂ.૮,૦૦૦ થી રૂ.૧૨,૦૦૦ ની વચ્‍ચે કરવા જોઈએ.

નવેમ્‍બર ૨૦૨૫માં, બિહાર સરકારે ખેડૂતો માટે વધારાના રૂ.૩,૦૦૦ ની જાહેરાત કરી. આનાથી કુલ રકમ રૂ.૯,૦૦૦ થશે. કેન્‍દ્ર સરકાર આ યોજનાને સમગ્ર ભારતમાં લાગુ કરી શકે છે.

ખર્ચનો ગણિતઃ હાલમાં, અંદાજે ૧૧ કરોડ લોકો કિસાન સન્‍માન નિધિ મેળવી રહ્યા છે. કેન્‍દ્ર સરકાર આના પર વાર્ષિક ૬૦,૦૦૦ થી ૬૫,૦૦૦ કરોડ રૂપિયા ખર્ચ કરે છે. જો આ રકમમાં વાર્ષિક ૯,૦૦૦ રૂપિયાનો વધારો કરવામાં આવે તો આ ખર્ચ વાર્ષિક આશરે ૯૫,૦૦૦ કરોડ રૂપિયા સુધી વધી જશે.

લાભઃ દેશભરના અંદાજે ૧૧૦ મિલિયન ખેડૂત પરિવારોને આનો લાભ મળશે. વધારાના ૩,૦૦૦ રૂપિયાથી, ખેડૂતો તેમની નાની ખેતીની જરૂરિયાતો પૂરી કરી શકશે.

૩. રેલ ઈન્‍ફ્રાસ્‍ટ્રક્‍ચરઃ ૩૦૦+ નવી અમૃત ભારત અને વંદે ભારત ટ્રેનો

સરકાર નવી ટ્રેનો શરૂ કરીને રિઝર્વેશન માટે વેઈટિગ લિસ્‍ટ દૂર કરવા માંગે છે. પરિણામે, ૩૦૦ થી વધુ નવી અમૃત ભારત અને વંદે ભારત ટ્રેનોની જાહેરાત થઈ શકે છે.

ગયા બજેટમાં, રેલ્‍વે માટે રૂ.૨.૬૫ લાખ કરોડ ફાળવવામાં આવ્‍યા હતા. આ અત્‍યાર સુધીનું સૌથી મોટું રેલ ભંડોળ છે. આ વખતે પણ તેમાં વધારો થવાની ધારણા છે.

આ જાહેરાત શા માટે

થઈ શકે છે

સરકાર ૨૦૩૦ સુધીમાં ટ્રેન રિઝર્વેશન માટે વેઈટિગ લિસ્‍ટ દૂર કરવા માંગે છે. હાલમાં, પીક સીઝન દરમિયાન, માંગ અને સીટ ઉપલબ્‍ધતા વચ્‍ચે આશરે ૨૦-૨૫%નો તફાવત છે. આ માટે ટ્રેનો વધારવાની અને ટ્રેક વિસ્‍તૃત કરવાની જરૂર પડશે.

લાભઃ આનાથી દરરોજ ટ્રેનમાં મુસાફરી કરતા આશરે ૨૦ મિલિયન લોકોને ફાયદો થશે.

૪. પીએમ સૂર્ય ઘર યોજનાઃ ૨ કિલોવોટ સોલાર પેનલ પર રૂ.૮૦,૦૦૦ સબસિડી

બજેટમાં ૨ કિલોવોટ (kW) સુધીની સોલાર સિસ્‍ટમ પરની સબસિડી રૂ.૩૦,૦૦૦ પ્રતિ કિલોવોટથી વધારીને રૂ.૪૦,૦૦૦ કરવાની જાહેરાત થઈ શકે છે.

હાલના નિયમો અનુસાર, ૨ કિલોવોટ સોલાર સિસ્‍ટમ ઇન્‍સ્‍ટોલ કરવાથી પ્રતિ કિલોવોટ રૂ.૩૦,૦૦૦ના દરે કુલ રૂ.૬૦,૦૦૦ ની સબસિડી મળે છે.

જો બજેટમાં સબસિડીમાં પ્રતિ કિલોવોટ રૂ.૧૦,૦૦૦નો વધારો કરવામાં આવે, તો ૨ કિલોવોટ સોલાર સિસ્‍ટમ પર કુલ રૂ.૮૦,૦૦૦ની સબસિડી મળશે, જેનાથી ૨૦,૦૦૦ની બચત થશે.

૨ થી ૩ કિલોવોટ સુધીની સિસ્‍ટમ માટે, સબસિડી પ્રતિ કિલોવોટ રૂ.૧૮,૦૦૦ છે. ૩ કિલોવોટથી વધુ સિસ્‍ટમ માટે, સબસિડી રૂ.૭૮,૦૦૦ સુધી મર્યાદિત છે.

આ જાહેરાત શા માટે કરી શકાય

કેન્‍દ્ર સરકાર માર્ચ ૨૦૨૬ સુધીમાં ૪ મિલિયન ઘરો અને ૨૦૨૭ સુધીમાં ૧૦ મિલિયન ઘરોને સોલાર ગ્રીડ સાથે જોડવાનું લક્ષ્ય રાખે છે. આ યોજના સરકારને તેના લક્ષ્યને ઝડપથી પ્રાપ્ત કરવામાં મદદ કરશે. ડિસેમ્‍બર ૨૦૨૫ સુધીમાં, ૧૯.૪૫ લાખથી વધુ પેનલ્‍સ ઇન્‍સ્‍ટોલ કરવામાં આવ્‍યા છે.

લાભઃ વધેલી સબસિડીને કારણે, ૨ ત્ત્ષ્‍ સિસ્‍ટમ ઇન્‍સ્‍ટોલ કરનારા પરિવારોને સીધા ૨૦,૦૦૦ રૂપિયા વધારાના બચત થશે. આનાથી પરિવારોને માત્ર મફત વીજળી જ નહીં, પરંતુ તેઓ વધારાની વીજળી ગ્રીડને વેચીને પણ આવક મેળવી શકશે.

૫. આયુષ્‍માન ભારતઃ ૬૦ વર્ષથી વધુ ઉંમરના તમામ વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે લાભ

સરકાર આયુષ્‍માન ભારત (PM-JAY) યોજનાનો વ્‍યાપ વધારી શકે છે. હાલમાં, ૭૦ વર્ષથી વધુ ઉંમરના વરિષ્ઠ નાગરિકો આ યોજના માટે પાત્ર છે, પરંતુ તેને ઘટાડીને ૬૦ વર્ષ કરી શકાય છે. વધુમાં, કેન્‍સર અને હૃદય સર્જરી જેવી ગંભીર બીમારીઓના ખર્ચને આવરી લેવા માટે રૂ.૫ લાખની મફત સારવારની વાર્ષિક મર્યાદા વધારી શકાય છે.

આ જાહેરાત શા માટે કરી શકાય છે

આઉટલુક રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતમાં ૬૦ અને તેથી વધુ ઉંમરના ૮૨% વરિષ્ઠ નાગરિકો પાસે કોઈ આરોગ્‍ય વીમો નથી. જોકે, ૭૦ અને તેથી વધુ ઉંમરના લોકો આયુષ્‍માન ભારત હેઠળ આવરી લેવામાં આવ્‍યા છે. ૬૦ થી ૭૦ વર્ષની વયના વરિષ્ઠ નાગરિકો જેમની પાસે આરોગ્‍ય વીમો નથી તેઓ ગંભીર બીમારીઓ માટે તેમની બચત ખર્ચવા મજબૂર છે. આવી સ્‍થિતિમાં, સરકાર તેમને રાહત આપી શકે છે.

લાભઃ ૬૦ વર્ષ સુધી કવરેજનો વિસ્‍તાર કરીને, લાખો નવા પરિવારો આ યોજનામાં જોડાશે. સારવાર મર્યાદામાં વધારો થવાથી, પરિવારોને હવે મોટી સર્જરી માટે લોન લેવાની જરૂર રહેશે નહીં. દર્દીઓને મોટી અને વિશેષ હોસ્‍પિટલોમાં મફત સારવાર પણ મળશે. ગંભીર બીમારીઓનો ખર્ચ આવરી લેવામાં આવશે.(૪૦.૧૯)