બજેટઃ સાચું ચિત્ર-રાજકોષીય, નાણાકીય, વિકાસ અને ટકાઉપણાં: સમાલોચનાત્મક મુદ્દા
૧. બજેટમાં કુલ આર્થિક સ્થિતિને આશાવાદી રીતે રજૂ કરવામાં આવેલ છે, પરંતુ વાસ્તવિક જનજીવનની મુશ્કેલીઓ પૂરતી દેખાતી નથી.
૨. જીડીપી (જીડીપી) વૃદ્ધિના આંકડા મુખ્ય કેન્દ્રમાં છે, પરંતુ રોજગાર અને આવક વૃદ્ધિનો સીધો સંબંધ સ્પષ્ટ નથી.
૩. રાજકોષીય ખાધ ઘટાડવાનો ભાર ખર્ચ કાપ દ્વારા આવે છે, આવક વધારવાના માળખાકીય સુધારા ઓછા છે.
૪. મૂડી ખર્ચ (કેપેક્સ) વધારવામાં આવે છે, પરંતુ સામાજિક ખર્ચ (સોશિયલ એક્સપેન્ડીચર) પાછળ ધકેલાય છે.
૫. ગરીબી અને અસમાનતા ઘટાડવા માટે બજેટમાં સ્પષ્ટ માપદંડોનો અભાવ છે.
૬. મહેંગાઈથી સામાન્ય નાગરિકની ખરીદ શક્તિ ઘટી રહી છે, છતાં બજેટમાં તેની ગંભીરતા ઓછી દેખાય છે.
૭. પરોક્ષ કર પર અતિનિર્ભરતા ગરીબ અને મધ્યવર્ગ માટે અયોગ્ય બોજ ઊભો કરે છે.
૮. પ્રગતિશીલ કર વ્યવસ્થા (પ્રોગ્રેસિવ ટેક્સેશન) મજબૂત કરવાની તક ચૂકાઈ જાય છે.
૯. કોર્પોરેટ કરમાં રાહતો આપવામાં આવે છે, પરંતુ રોજગાર સર્જનની જવાબદારી નક્કી થતી નથી.
૧૦. કર વસુલાતમાં કાર્યક્ષમતા વધે છે, પરંતુ કર ન્યાય (ટેક્સ જાસ્ટિસ) અંગે મૌન છે.
૧૧. કૃષિ ક્ષેત્ર માટેની ફાળવણી નામમાત્ર વધે છે, પરંતુ ખેડૂત આવકની ખાતરી નથી.
૧૨. એમએસપી (MSP), સિચાઈ અને બજાર સુવિધાઓ વચ્ચે જરૂરી સંકલન દેખાતું નથી.
૧૩. ગ્રામિણ અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવવાની દિશામાં બજેટ અધૂરું રહે છે.
૧૪. મનરેગા જેવી યોજનાઓ માટેની ફાળવણી વાસ્તવિક માંગ કરતાં ઓછી રહે છે.
૧૫. એમએસએમઈ (MSME) ક્ષેત્રને એન્જિન ઓફ ગ્રોથ કહેવાય છે, પરંતુ સસ્તી લોન અને બજાર સુરક્ષા અપૂરી છે.
૧૬. સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે પ્રોત્સાહન છે, પરંતુ પરંપરાગત નાના ધંધાઓ અવગણાય છે.
૧૭. રોજગાર સંકટને બજેટમાં સામાજિક સંકટ તરીકે માન્યતા મળતી નથી.
૧૮. સ્કિલ ડેવલપમેન્ટ યોજનાઓમાં ઉદ્યોગોની વાસ્તવિક જરૂરિયાત સાથે મેળ નથી.
૧૯. શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં ખાનગીકરણને મૌન પ્રોત્સાહન મળે છે.
૨૦. સરકારી શાળાઓ અને કોલેજોની ગુણવત્તા સુધારવા માટે પૂરતું રોકાણ નથી.
૨૧. આરોગ્ય બજેટ જીડીપી (GDP) ના પ્રમાણમાં હજુ પણ વૈશ્વિક ધોરણથી ઘણું ઓછું છે.
૨૨. પ્રાથમિક આરોગ્ય વ્યવસ્થાની મજબૂતી કરતાં ઇન્શ્યોરન્સ આધારિત મોડેલને વધુ મહત્વ મળે છે.
૨૩. મહિલા અને બાળકો માટેની યોજનાઓ વિખરાયેલી અને સંકલન વિનાની છે.
૨૪. પોષણ અને માતૃત્વ આરોગ્ય માટે પૂરતી ગંભીરતા દેખાતી નથી.
૨૫. વંચિત વર્ગો માટેની યોજનાઓમાં ફાળવણી કરતાં અમલ વધુ નબળો રહે છે.
૨૬. રાજ્ય સરકારો પર વધુ જવાબદારીઓ મૂકવામાં આવે છે, પરંતુ સંસાધનો ઓછા મળે છે.
૨૭. સહકારી ફેડરલિઝમની ભાવનાને બજેટ પૂરતું મજબૂત બનાવતું નથી.
૨૮. જાહેર દેવું નિયંત્રિત બતાવવામાં આવે છે, પરંતુ છુપાયેલા દેવા (ઓફ-બજેટ લાયેબિલિટીઝ) અવગણાય છે.
૨૯. ખાનગીકરણથી તાત્કાલિક આવક થાય છે, પરંતુ લાંબા ગાળાનો સામાજિક ખર્ચ ગણાતો નથી.
૩૦. જાહેર સંપત્તિના વેચાણમાં પારદર્શકતા અને લોકહિતની ચર્ચા ઓછી છે.
૩૧. ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ શહેર કેન્દ્રિત રહે છે.
૩૨. નાના શહેરો અને ગામો માટે સમાન વિકાસની દિશા સ્પષ્ટ નથી.
૩૩. પર્યાવરણ સુરક્ષા માટેની ફાળવણી પ્રતીકાત્મક લાગે છે.
૩૪. હવામાન પરિવર્તન સામે અનુકૂલન (એડપ્ટેશન) માટે સ્પષ્ટ રોડમેપ નથી.
૩૫. ટકાઉ વિકાસની વાત થાય છે, પરંતુ ખનન, ઉદ્યોગ અને ઊર્જા નીતિ સાથે વિરોધાભાસ રહે છે.
૩૬. રિન્યુએબલ એનર્જી માટે લક્ષ્યાંકો છે, પરંતુ સ્થાનિક સમુદાયોની ભાગીદારી ઓછી છે.
૩૭. પાણી, જમીન અને જંગલ જેવા સંસાધનોનું સંરક્ષણ બજેટમાં ગૌણ બને છે.
૩૮. સંશોધન અને વિકાસ (આર એન્ડ ડી) માટે ફાળવણી અપૂરી છે.
૩૯. વિજ્ઞાન અને માનવવિજ્ઞાન વચ્ચે સંતુલિત રોકાણનો અભાવ છે.
૪૦. ડેટા આધારિત સફળતા બતાવવામાં આવે છે, પરંતુ સ્વતંત્ર મૂલ્યાંકન નથી.
૪૧. પરિણામ આધારિત બજેટિગની અમલવારી નબળી રહે છે.
૪૨. યોજનાઓની અસર માપવા માટે સામાજિક ઓડિટને મહત્વ મળતું નથી.
૪૩. બજેટ ભાષા ટેકનિકલ છે, સામાન્ય નાગરિક માટે અઘરી છે.
૪૪. લોકશાહી ચર્ચા અને જાહેર સલાહનો સમાવેશ નબળો છે.
૪૫. બજેટ વધુ આર્થિક દસ્તાવેજ બની જાય છે, સામાજિક કરાર નહીં.
૪૬. વિકાસનું માપ જીડીપી (GDP) સુધી સીમિત રહે છે.
૪૭. સુખાકારી, માનવ ગૌરવ અને સામાજિક સુરક્ષા ગૌણ બને છે.
૪૮. અસમાનતા ઘટાડવા કરતાં સંચાલન સરળતા પર વધુ ભાર છે.
૪૯. ટૂંકા ગાળાની રાજકોષીય છબી લાંબા ગાળાની ટકાઉપણાં પર હાવી થાય છે.
૫૦. કુલ મળીને, બજેટ વિકાસનું વચન આપે છે, પરંતુ ન્યાયસંગત, સમાવેશક અને ટકાઉ વિકાસનું સાચું ચિત્ર હજુ અધૂરું છે
(12:00 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
