નવી દિલ્હી, તા. 02: તબીબી વિજ્ઞાને આકાશ આંબતી પ્રગતિ કરી હોવા છતાં, ભારત માટે કેન્સર આજે પણ એક મોટો પડકાર છે. GLOBOCAN 2022 ના ડેટા મુજબ, ભારતમાં વર્ષે 14 લાખથી વધુ નવા કેસ નોંધાય છે, જેમાંથી 9 લાખથી વધુ લોકો જીવ ગુમાવે છે. આ આંકડા પાછળનું સૌથી મોટું અને ભયાનક કારણ 'મોડું નિદાન' (Delayed Diagnosis) છે. મોટાભાગના દર્દીઓ જ્યારે હોસ્પિટલ પહોંચે છે ત્યારે કેન્સર ત્રીજા કે ચોથા સ્ટેજ પર પહોંચી ગયું હોય છે.

નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, ભારતમાં 60% સર્વાઇકલ કેન્સર અને 57% સ્તન કેન્સરના કેસ અત્યંત મોડા સ્ટેજ પર શોધાય છે. માથા અને ગરદનના કેન્સરના કિસ્સામાં તો આ આંકડો 65% થી પણ વધુ છે. જ્યારે કેન્સર વહેલા તબક્કે પકડાય છે, ત્યારે તેને મટાડવાની શક્યતા ઘણી વધારે હોય છે, પરંતુ એડવાન્સ સ્ટેજ પર પહોંચ્યા પછી સારવાર જટિલ અને ખર્ચાળ બની જાય છે.

કેન્સર પકડવામાં આપણે ક્યાં થાપ ખાઈ જઈએ છીએ?

1. સામાન્ય લક્ષણોની અવગણના: કેન્સરના શરૂઆતના સંકેતો જેમ કે વજન ઘટવું, સતત ઉધરસ, પાચનની સમસ્યા અથવા નાની ગાંઠને લોકો ઘણીવાર સામાન્ય માનીને અવગણે છે. ઘરેલું ઉપચારોમાં સમય બગાડવો એ કેન્સરને વધવાની તક આપવા સમાન છે.
2. સ્ક્રીનીંગનો અભાવ: ભારતમાં હજુ પણ 'રૂટિન ચેકઅપ'ની સંસ્કૃતિ વિકસી નથી. લક્ષણો દેખાયા વગર પણ કરાતી તપાસ (Screening) કેન્સરને પહેલા સ્ટેજ પર પકડી શકે છે.
3. ભય અને સામાજિક સંકોચ: કેન્સરનું નામ સાંભળતા જ લોકો ડરી જાય છે. ખાસ કરીને સ્ત્રીઓમાં સ્તન કે ગર્ભાશયના કેન્સરના લક્ષણો વિશે વાત કરવામાં સંકોચ અને ડર નડતરરૂપ બને છે.
4. ખોટી માહિતી અને આર્થિક પડકારો: ઈન્ટરનેટ પરથી અધૂરી માહિતી લઈને અથવા બિનઅધિકૃત વૈકલ્પિક સારવાર પાછળ સમય બગાડવાથી કેન્સર શરીરના અન્ય ભાગોમાં ફેલાઈ જાય છે.

તબીબો ભારપૂર્વક કહે છે કે 'વહેલી તપાસ એ જ શ્રેષ્ઠ સારવાર' છે. જો શરીરના કોઈપણ ભાગમાં અસામાન્ય ફેરફાર જણાય, તો વિલંબ કર્યા વગર કેન્સર નિષ્ણાતનો સંપર્ક કરવો જોઈએ. જાગૃતિ, સમયસર સ્ક્રીનીંગ અને ઝડપી નિદાન દ્વારા લાખો લોકોના જીવ બચાવી શકાય છે.