નવી દિલ્હી: ભારત ભલે વિશ્વનું ચોથું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર બની ગયું હોય, પરંતુ જ્યારે વાત સામાન્ય નાગરિકની વાર્ષિક કમાણી એટલે કે 'માથાદીઠ આવક' (Per Capita Income) ની આવે છે, ત્યારે રાજ્યો વચ્ચે મોટો તફાવત જોવા મળે છે. તાજેતરના આંકડા મુજબ, બિહારની માથાદીઠ આવકમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે અને તે હવે વાર્ષિક ₹76,000 સુધી પહોંચી ગઈ છે. બિહારના નાણામંત્રી બિજેન્દ્ર પ્રસાદ યાદવે ગૌરવ સાથે જણાવ્યું કે બિહારનો આર્થિક વિકાસ દર 13.1% છે, જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ (7.3%) કરતા ઘણો વધારે છે.
દેશનું સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું રાજ્ય ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર કરતા કમાણીમાં દોઢ ગણું આગળ છે. વર્ષ 2024-25માં યુપીની માથાદીઠ આવક અંદાજે ₹1 લાખ થી ₹1.50 લાખની વચ્ચે રહી છે. બીજી તરફ, ઔદ્યોગિક હબ ગણાતા ગુજરાતની માથાદીઠ આવક ₹2.5 લાખ થી ₹3 લાખની વચ્ચે નોંધાઈ છે. આંધ્રપ્રદેશ (₹2.6 લાખ) અને પંજાબ (₹2.2 લાખ) પણ આ યાદીમાં મજબૂત સ્થાન ધરાવે છે.
તમને જાણીને નવાઈ લાગશે કે માથાદીઠ આવકની બાબતમાં દિલ્હી કે મહારાષ્ટ્ર નહીં, પરંતુ નાનકડું સિક્કિમ રાજ્ય દેશમાં ટોચ પર છે. સિક્કિમમાં દરેક વ્યક્તિ સરેરાશ વાર્ષિક ₹5.87 લાખ કમાય છે. પ્રવાસન અને જળવિદ્યુત (Hydro-power) સિક્કિમની આ સમૃદ્ધિના મુખ્ય સ્ત્રોત છે. અલબત્ત, ઓછી વસ્તી પણ આ ઊંચી આવક પાછળનું એક ટેકનિકલ કારણ છે.
બિહાર સરકારે હવે નાગરિકોની આવક બમણી કરવા માટે હાઈ-લેવલ કમિટીની રચના કરી છે. સરકાર હવે વીજળી અને રસ્તાઓથી આગળ વધીને ઔદ્યોગિકીકરણ અને રોજગાર સર્જન પર ધ્યાન આપી રહી છે. જો ભારતની રાષ્ટ્રીય સરેરાશની વાત કરીએ તો તે હાલમાં ₹2 લાખ થી ₹2.35 લાખની વચ્ચે છે, જે દર્શાવે છે કે હજુ પણ બિહાર અને યુપી જેવા રાજ્યોએ લાંબી મજલ કાપવાની બાકી છે.