નવી દિલ્હી:  ભારત સરકારે તમાકુના વેપાર સાથે સંકળાયેલા અસંગઠિત ક્ષેત્ર માટે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેતા બિન-ઉત્પાદિત અને અન-બ્રાન્ડેડ તમાકુ પર લાગતી ૧૮% સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ ડ્યુટીને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરી છે. ૧ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલા અધિકૃત જાહેરનામા મુજબ, જે તમાકુ કોઈ ચોક્કસ બ્રાન્ડ નામ હેઠળ નથી અને જેનું પેકેજિંગ છૂટક વેચાણ (Retail) માટે કરવામાં આવ્યું નથી, તેના પર હવે કોઈ એક્સાઇઝ ડ્યુટી લાગશે નહીં. આ નિર્ણયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં તમાકુના કચરા અને અન-પ્રોસેસ્ડ તમાકુનો જથ્થાબંધ વેપાર કરતા નાના ખેડૂતો અને સપ્લાયર્સ પરના કરવેરાનું ભારણ ઘટાડવાનો છે. જોકે, સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બ્રાન્ડેડ અથવા રિટેલ પેકિંગમાં વેચાતા તમાકુ પર ૧૮% ડ્યુટી યથાવત રહેશે.
આ ટેક્સ કાપની જાહેરાત બાદ શેરબજારમાં રોકાણકારોના મનમાં પ્રશ્ન હતો કે શું ITC કે ગોડફ્રે ફિલિપ્સ જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓના સ્ટોક પર આની કોઈ અસર પડશે? આ બાબતે બજારના નિષ્ણાતો અને કાયદાકીય સલાહકારોનું માનવું છે કે લિસ્ટેડ તમાકુ કંપનીઓ પર આની અસર નહિવત રહેશે. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે આ મોટી કંપનીઓ પ્રીમિયમ બ્રાન્ડેડ અને પેકેજ્ડ ઉત્પાદનોમાં વ્યવહાર કરે છે, જેના પર ટેક્સમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. એટલે કે, કંપનીઓના નફાના માર્જિન કે શેરના ભાવમાં આ ટેક્સ છૂટને કારણે કોઈ મોટો ઉછાળો કે ઘટાડો જોવા મળે તેવી શક્યતા ઓછી છે. આ ફેરફાર માત્ર કાચા માલના જથ્થાબંધ વેપારના સ્તરે જ મર્યાદિત રહેશે.

નિષ્ણાતોના મતે, આ સુધારો ટેક્સ ચોરી રોકવા અને કાયદાકીય વિવાદો ઘટાડવા માટે કરવામાં આવ્યો છે. સરકારે બ્રાન્ડેડ અને અન-બ્રાન્ડેડ તમાકુ વચ્ચે સ્પષ્ટ તફાવત (સીમાંકન) ઉભો કર્યો છે, જેથી કસ્ટમ્સ અને એક્સાઇઝ વિભાગમાં વર્ગીકરણને લઈને કોઈ મૂંઝવણ ન રહે. આયાત કરવામાં આવતા બિન-ઉત્પાદિત તમાકુના કચરા પર પણ કસ્ટમ ડ્યુટીમાં તેટલા જ અંશે ઘટાડો કરવામાં આવશે. ટૂંકમાં, આ નિર્ણયથી નાના વેપારીઓને રોકડની તરલતામાં રાહત મળશે અને બજારમાં કાચા તમાકુના ભાવમાં સ્થિરતા આવશે, જ્યારે મોટા કોર્પોરેટ ગૃહો માટે બિઝનેસ હંમેશની જેમ જ ચાલતો રહેશે.