ઇસ્લામાબાદ: પાકિસ્તાનની રાજનીતિ અને રણનીતિ હંમેશા દુનિયા માટે આશ્ચર્યનો વિષય રહી છે. હાલમાં જ પાકિસ્તાને ભારત સામેની T20 વર્લ્ડ કપ મેચનો બહિષ્કાર કરીને દુશ્મનીનો રાગ આલાપ્યો છે, પરંતુ બીજી જ ક્ષણે તેણે ભારતીય મૂળના વિશ્વ બેંકના પ્રમુખ અજય બંગા માટે શાહી સ્વાગતની તૈયારીઓ કરી છે. હસન અબ્દાલના ગુરુદ્વારા પંજા સાહિબ ખાતે જ્યારે બંગા પહોંચ્યા, ત્યારે તેમનું સ્વાગત કોઈ રાષ્ટ્રાધ્યક્ષ જેવું કરવામાં આવ્યું હતું.
સંગીત, ઘોડા અને ‘મેરા પિયા ઘર આયા’
અજય બંગાની આ 4 દિવસની મુલાકાત આમ તો વ્યક્તિગત હતી, જેમાં તેઓ પોતાના પૂર્વજોના ઘરની મુલાકાત લેવા આવ્યા હતા. પરંતુ પાકિસ્તાન સરકારે આ તકને ઝડપી લીધી. ઘોડેસવાર એસ્કોર્ટ્સ અને માર્ચિંગ બેન્ડ સાથે તેમનો કાફલો નીકળ્યો ત્યારે બોલિવૂડનું પ્રખ્યાત ગીત ‘મેરા પિયા ઘર આયા’ વગાડવામાં આવ્યું હતું. રસ્તાઓ પર વિદ્યાર્થીઓને લાઈનમાં ઉભા રાખવામાં આવ્યા હતા અને મરિયમ નવાઝ શરીફ સાથે બંગાના મોટા બેનરો લગાવવામાં આવ્યા હતા.
ખુશામત પાછળનું અસલી કારણ: ₹11 લાખ કરોડનું દેવું
પાકિસ્તાન આટલી હદે ખુશામત કેમ કરી રહ્યું છે? જવાબ સ્પષ્ટ છે—પૈસા. પાકિસ્તાન હાલમાં આશરે $135 બિલિયન (અંદાજે ₹11 લાખ કરોડ) ના વિદેશી દેવા હેઠળ દબાયેલું છે, જેમાંથી મોટો હિસ્સો વિશ્વ બેંકનો છે. આગામી દાયકામાં પાકિસ્તાન વિશ્વ બેંક પાસેથી વધુ $20 બિલિયન (આશરે ₹1.8 લાખ કરોડ) ની લોન મેળવવા માટે તડપી રહ્યું છે. આ નાણાકીય સહાય વિના પાકિસ્તાનનું અર્થતંત્ર ગમે ત્યારે તૂટી પડે તેવી સ્થિતિ છે.
સિંધુ જળ સંધિ અને ભારતનું દબાણ
વિશ્વ બેંક 1960ની ભારત-પાકિસ્તાન સિંધુ જળ સંધિમાં મધ્યસ્થી છે. ભારતે આતંકી હુમલા બાદ આ સંધિ પર કડક વલણ અપનાવતા પાકિસ્તાનની ખેતી અને ખાદ્ય સુરક્ષા પર જોખમ ઉભું થયું છે. પાકિસ્તાન ઈચ્છે છે કે વિશ્વ બેંક આ મામલે મધ્યસ્થી કરે, જોકે અજય બંગાએ અગાઉ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે સંસ્થાની આમાં કોઈ સીધી ભૂમિકા નથી. તેમ છતાં, પાકિસ્તાની અધિકારીઓએ તેમને તેમના પૂર્વજોના ઘરના જૂના દસ્તાવેજો ભેટ આપીને લાગણીશીલ કાર્ડ રમવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.
વડાપ્રધાન શેહબાઝ શરીફની 'શરમ'
પાકિસ્તાની વડાપ્રધાન શેહબાઝ શરીફે હાલમાં જ એક કાર્યક્રમમાં કબૂલાત કરી હતી કે જ્યારે તેમને અને આર્મી ચીફ અસીમ મુનીરને દુનિયા સામે પૈસા માંગવા માટે ફરવું પડે છે ત્યારે તેમને ‘શરમ’ અનુભવાય છે. લોન પર નિર્ભર રહેવું એ આત્મસન્માન પર બોજ હોવાનું તેમણે સ્વીકાર્યું હતું. આ પરિસ્થિતિમાં, અજય બંગાની મુલાકાત પાકિસ્તાન માટે કોઈ ‘લાઈફલાઈન’ થી ઓછી નથી. હવે જોવાનું એ રહેશે કે પાકિસ્તાનની આ શાહી ખુશામત વિશ્વ બેંકની તિજોરી ખોલાવવામાં કેટલી સફળ રહે છે.