નવી દિલ્હી, તા. 7 ફેબ્રુઆરી : ભારત અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકા (અમેરિકા) એ પરસ્પર ફાયદાકારક અને સંતુલિત વેપાર સંબંધોના નવા અધ્યાયની શરૂઆત કરતા એક માળખાગત ‘વચગાળાના કરાર’ (Interim Agreement) પર પહોંચવાની ઐતિહાસિક જાહેરાત કરી છે. આ સમજૂતી ૧૩ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૫ ના રોજ અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ જે. ટ્રમ્પ અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્રભાઈ મોદી દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલી વ્યાપક દ્વિપક્ષીય વેપાર કરાર (BTA) વાટાઘાટોનું સીધું પરિણામ છે. આ માળખું બંને મહાસત્તાઓ વચ્ચેના વિશ્વાસ અને ગતિશીલતાનું પ્રતિક છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય મજબૂત સપ્લાય ચેઈન અને સમાન બજાર પહોંચ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.

પ્રધાનમંત્રી મોદીનો આશાવાદ -રોજગારી અને નવતર તકોનું સર્જન:
આ ઐતિહાસિક અવસરે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ સોશિયલ મીડિયા દ્વારા આ સમજૂતીને ભારત અને અમેરિકા માટે ‘શુભ સમાચાર’ ગણાવ્યા છે. તેમણે જણાવ્યું કે આ માળખું ભારતના મહેનતુ ખેડૂતો, સાહસિકો, MSMEs, સ્ટાર્ટઅપ ઇનોવેટર્સ અને માછીમારો માટે નવી તકોના દ્વાર ખોલીને ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અભિયાનને વેગ આપશે. પ્રધાનમંત્રીએ ખાસ ભાર મૂક્યો કે આ કરારથી મહિલાઓ અને યુવાનો માટે મોટા પાયે રોજગારીની તકો ઊભી થશે અને તે ‘વિકસિત ભારત’ના સંકલ્પને સાકાર કરવામાં પાયાનું યોગદાન આપશે. તેમણે પ્રમુખ ટ્રમ્પની વ્યક્તિગત પ્રતિબદ્ધતા બદલ તેમનો આભાર માનતા ઉમેર્યું કે આ ભાગીદારી ભવિષ્યલક્ષી અને સહિયારી સમૃદ્ધિ લાવનારી સાબિત થશે.

કરારની મુખ્ય શરતો - ટેરિફમાં ફેરફાર અને બજાર પ્રવેશ:
આ વચગાળાના કરાર હેઠળ ભારત અને અમેરિકાએ ટેરિફના મોરચે મહત્વના નિર્ણયો લીધા છે:

* ભારતની પ્રતિબદ્ધતા: ભારત તમામ અમેરિકી ઔદ્યોગિક માલસામાન અને કૃષિ ઉત્પાદનો પરના ટેરિફમાં ઘટાડો અથવા સંપૂર્ણ નાબૂદી કરશે. જેમાં સુકા ડિસ્ટિલર ગ્રેઇન્સ (DDGs), પશુ આહાર માટે લાલ જુવાર, ડ્રાય ફ્રૂટ્સ, તાજા અને પ્રોસેસ્ડ ફળો, સોયાબીન તેલ તેમજ વાઇન અને સ્પિરિટ જેવી ચીજોનો સમાવેશ થાય છે.

* અમેરિકાની રાહત: અમેરિકા એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર ૧૪૨૫૭ મુજબ ભારતીય મૂળના માલસામાન પર ૧૮ ટકાનો ટેરિફ રેટ લાગુ કરશે. આ રાહતનો લાભ કાપડ, વસ્ત્રો, ચામડાની વસ્તુઓ, ફૂટવેર, પ્લાસ્ટિક, રબર, ઓર્ગેનિક કેમિકલ્સ અને હસ્તકલાના ઉત્પાદનોને મળશે.

* ભવિષ્યની છૂટછાટ: વચગાળાના કરારના સફળ નિષ્કર્ષ બાદ, અમેરિકા જેનરિક ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, રત્નો, હીરા અને એરક્રાફ્ટના ભાગો પરથી પણ ટેરિફ હટાવી લેવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરશે.

ટેકનોલોજી અને ઉર્જા ક્ષેત્રે ૫૦૦ અબજ ડોલરનો મહા-વેપાર:
આ કરારની સૌથી મહત્વની કડી ભારત દ્વારા આગામી ૫ વર્ષમાં અમેરિકા પાસેથી કરવામાં આવનારી ૫૦૦ અબજ ડોલરની ખરીદી છે. ભારત આ રકમ ઉર્જા ઉત્પાદનો, વિમાન અને તેના સ્પેરપાર્ટ્સ, કિંમતી ધાતુઓ અને કોકિંગ કોલની ખરીદીમાં રોકશે. વધુમાં, બંને દેશો ગ્રાફિક્સ પ્રોસેસિંગ યુનિટ્સ (GPUs) અને ડેટા સેન્ટર્સ જેવા ઉચ્ચ તકનીકી ક્ષેત્રોમાં વેપારમાં ધરખમ વધારો કરશે અને સંયુક્ત ટેકનોલોજી સહયોગનું વિસ્તરણ કરશે.

સુરક્ષા અને બિન-ટેરિફ અવરોધોનું નિરાકરણ:
અમેરિકા દ્વારા અગાઉ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના આધારે લાદવામાં આવેલા સ્ટીલ, એલ્યુમિનિયમ અને તાંબાના આયાત ટેરિફના સંદર્ભમાં ભારતના વિમાનના ભાગો પરથી પ્રતિબંધો હટાવવામાં આવશે. સામે પક્ષે, ભારતને ઓટોમોટિવ પાર્ટ્સ માટે પ્રેફરન્શિયલ ટેરિફ રેટ ક્વોટાનો લાભ મળશે. બંને રાષ્ટ્રો વેપારમાં નડતા બિન-ટેરિફ અવરોધો, જેમ કે અમેરિકી તબીબી ઉપકરણો માટેની જટિલ લાયસન્સિંગ પ્રક્રિયાઓ અને ભારતીય કૃષિ ઉત્પાદનો માટેના ધોરણો અંગે ચર્ચા કરી ઉકેલ લાવવા સંમત થયા છે. આ કરારનો સીધો લાભ માત્ર બંને દેશોને જ મળે તે માટે ‘રૂલ્સ ઓફ ઓરિજિન’ પણ સ્થાપિત કરવામાં આવશે. બંને દેશોના પ્રતિનિધિઓ હવે આ માળખાને ઝડપથી અમલમાં મૂકીને અંતિમ દ્વિપક્ષીય વેપાર કરાર (BTA) તરફ આગળ વધશે.