મુંબઇ, તા.૭: ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ શુક્રવારે જણાવ્‍યું હતું કે દાવો ન કરાયેલ બેંક થાપણોની વસૂલાતને પ્રોત્‍સાહન આપવા માટેના તેના અભિયાનો અને પ્રોત્‍સાહનોને કારણે, ડિસેમ્‍બરમાં ગ્રાહકોની માસિક ચુકવણી વધીને રૂ.૧,૦૪૩ કરોડ થઈ ગઈ છે, જે અગાઉ સરેરાશ રૂ.૧૦૦-૨૦૦ કરોડ હતી. વ્‍યાજ સહિત કુલ દાવો ન કરાયેલ થાપણો રૂ.૮૫,૦૦૦ કરોડ રહી છે.

RBI ના ડેપ્‍યુટી ગવર્નર એસ.સી. મુર્મુએ જણાવ્‍યું હતું કે, ગ્રાહકોને પરત કરવામાં આવેલી રકમ માસિક ધોરણે વધી છે. ડિસેમ્‍બરમાં આ આંકડો રૂ.૧,૦૪૩ કરોડ છે, જે નવેમ્‍બરમાં રૂ.૮૦૨ કરોડ અને ઓક્‍ટોબરમાં રૂ.૭૫૯ કરોડ હતો. આ અભિયાન પહેલા, તે સરેરાશ રૂ.૧૦૦ થી રૂ.૨૦૦ કરોડની આસપાસ હતો. તેમાં ખરેખર વધારો થયો છે, અને જાન્‍યુઆરીના આંકડા હજુ પણ રાહ જોવાઈ રહ્યા છે. અમને વિશ્વાસ છે કે તેમાં વધુ સુધારો થશે.

ડિસેમ્‍બરમાં, ભારત સરકારે ‘તમારી મૂડી, તમારા અધિકારો' નામનું રાષ્‍ટ્રવ્‍યાપી અભિયાન શરૂ કર્યું, જેનો હેતુ બેંક ડિપોઝિટ, વીમો, ડિવિડન્‍ડ, શેર, મ્‍યુચ્‍યુઅલ ફંડ અને પેન્‍શન સહિત દાવા વગરની નાણાકીય સંપત્તિના કાયદેસર દાવેદારો માટે સમાધાનની સુવિધા આપવાનો હતો.

આ અભિયાન RBI, સિકયોરિટીઝ એન્‍ડ એક્‍સચેન્‍જ બોર્ડ ઓફ ઈન્‍ડિયા (SEBI), ઈન્‍સ્‍યોરન્‍સ રેગ્‍યુલેટરી એન્‍ડ ડેવલપમેન્‍ટ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્‍ડિયા (IRDAI), પેન્‍શન ફંડ રેગ્‍યુલેટરી એન્‍ડ ડેવલપમેન્‍ટ ઓથોરિટી (PFRDA), અને ઈન્‍વેસ્‍ટર એજ્‍યુકેશન એન્‍ડ પ્રોટેક્‍શન ફંડ ઓથોરિટી (IEPFA) સહિત તમામ મુખ્‍ય નાણાકીય ક્ષેત્રના ભંડોળ નિયમનકારોની સહયોગી ભાગીદારી છે.

સરકાર દ્વારા શરૂ કરાયેલી ઝુંબેશ અને પ્રોત્‍સાહનોને કારણે, RBI સહિત તમામ નિયમનકારોએ રૂ.૫,૦૦૦ કરોડ પરત કર્યા છે. ફક્‍ત ડિસેમ્‍બરમાં જ, ગ્રાહકોને રૂ.૧,૦૪૩ કરોડ પરત કરવામાં આવ્‍યા હતા. RBI's Origin (દાવા વગરની બેંક થાપણો માટે), IRDAI's Insurance Bharosa (દાવા વગરના વીમા ભંડોળ માટે), અને SEBI's Mitra (દાવા વગરના મ્‍યુચ્‍યુઅલ ભંડોળ માટે) જેવા હાલના પ્‍લેટફોર્મ્‍સે નાગરિકોને તેમની દાવા વગરની સંપત્તિઓ વધુ કાર્યક્ષમ રીતે શોધવા માટે સશક્‍ત બનાવ્‍યા છે. ઝુંબેશના પહેલા બે મહિના દરમિયાન, તેમના હકદાર માલિકો દ્વારા આશરે રૂ.૨,૦૦૦ કરોડના દાવા વગરના ભંડોળનો દાવો કરવામાં આવ્‍યો છે.

૨૦૨૩ માં, ય્‍ગ્‍ત્‍ એ એક કેન્‍દ્રિયકળત વેબ પોર્ટલ, બ્‍શ્વશશિંઁ શરૂ કર્યું, જે દાવો વગરની થાપણોની માહિતીને ઍક્‍સેસ કરવા માટે જાહેર જનતાને બેંકોમાં તેમની દાવા વગરની થાપણો એક જ જગ્‍યાએ શોધવામાં મદદ કરે છે. આ પોર્ટલનો હેતુ ગ્રાહકોને રકમનો દાવો કરવામાં અથવા તેમની સંબંધિત બેંકોમાં તેમના ખાતાઓને સક્રિય કરવામાં મદદ કરવાનો હતો.તાજેતરમાં, નાણા રાજ્‍ય મંત્રાલયે લોકસભામાં જણાવ્‍યું હતું કે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫ સુધી શિક્ષણ અને જાગળતિ (ઝચ્‍ખ્‍) ભંડોળના થાપણદારો પાસે કુલ દાવા વગરની થાપણો રૂ.૭૪,૫૮૦.૨૫ કરોડ હતી, જ્‍યારે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫ માં દાવા વગરની રકમના રિફંડ અને સમાધાન માટે બેંકોને રૂ.૧૮૧૮.૧૯ કરોડ ચૂકવવામાં આવ્‍યા હતા