જીનીવા: ગલવાન ખીણની લોહિયાળ અથડામણ બાદ જ્યારે આખું વિશ્વ ચીન પ્રત્યે રોષે ભરાયેલું હતું, ત્યારે ડ્રેગને પડદા પાછળ એક અત્યંત ખતરનાક ખેલ ખેલ્યો હતો. યુએસ અંડર સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ થોમસ ડીનાનોએ જીનીવામાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રની પરિષદ દરમિયાન ચોંકાવનારો દાવો કર્યો છે કે 22 જૂન, 2020ના રોજ ચીને ગુપ્ત રીતે પરમાણુ પરીક્ષણ કર્યું હતું. આ એ જ સમય હતો જ્યારે લદ્દાખ સરહદ પર 20 ભારતીય જવાનો શહીદ થયા હતા અને વિશ્વ કોરોના મહામારી સામે લડી રહ્યું હતું. અમેરિકાના મતે, ચીને જાણીજોઈને આ સંવેદનશીલ સમય પસંદ કર્યો જેથી વૈશ્વિક એજન્સીઓનું ધ્યાન સરહદ વિવાદ પર રહે અને તેનું પરમાણુ મિશન સફળ થઈ જાય.

ચીને આ પરીક્ષણને છુપાવવા માટે અત્યંત આધુનિક 'ડીકપલિંગ' (Decoupling) ટેકનિકનો ઉપયોગ કર્યો હોવાનું બહાર આવ્યું છે. આ પદ્ધતિમાં પરમાણુ વિસ્ફોટ એક વિશાળ ભૂગર્ભ પોલાણમાં કરવામાં આવે છે, જેના કારણે વિસ્ફોટથી પેદા થતા ભૂકંપના તરંગો નબળા પડી જાય છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય મોનિટરિંગ સેન્સર્સ તેને પકડી શકતા નથી. અમેરિકી ગુપ્તચર એજન્સીઓ પાસે પાકા પુરાવા છે કે શિનજિયાંગના લોપ નૂર રણ વિસ્તારમાં સેંકડો ટનની ક્ષમતા ધરાવતા આ પરીક્ષણ માટેની તૈયારીઓ મહિનાઓ અગાઉથી ચાલી રહી હતી, જે ચીનની વિસ્તારવાદી અને આક્રમક માનસિકતાનો પુરાવો આપે છે.

પરમાણુ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો માને છે કે આ પરીક્ષણ માત્ર શસ્ત્રોની ક્ષમતા ચકાસવા માટે જ નહીં, પરંતુ અમેરિકા અને ભારત જેવા દેશોને એક પરોક્ષ સંદેશ આપવા માટે પણ હોઈ શકે છે. ચીન વ્યાપક પરમાણુ પરીક્ષણ પ્રતિબંધ સંધિ (CTBT) પર હસ્તાક્ષર કરનાર દેશ હોવા છતાં આ પ્રકારની ગુપ્ત પ્રવૃત્તિઓ કરી રહ્યું છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓનું સરેઆમ ઉલ્લંઘન છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે અગાઉ પણ દાવો કર્યો હતો કે ચીન અને પાકિસ્તાન મળીને પરમાણુ શસ્ત્રાગાર વધારી રહ્યા છે, અને તેથી જ તેઓ હવે કોઈપણ નવી પરમાણુ સંધિમાં ચીનને ફરજિયાત સામેલ કરવા પર ભાર મૂકી રહ્યા છે.

બીજી તરફ, ચીને આ આરોપોને અમેરિકાની 'મનઘડત વાર્તા' ગણાવીને ફગાવી દીધા છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ચીનના રાજદૂત શેન જિયાને વળતો પ્રહાર કરતા કહ્યું કે અમેરિકા જ વાસ્તવમાં શસ્ત્ર સ્પર્ધા વધારવાનો મુખ્ય ગુનેગાર છે અને તે ચીનની છબી ખરડવા માટે ખોટા તથ્યો રજૂ કરી રહ્યું છે. જોકે, ગલવાનની ઘટના અને પરમાણુ પરીક્ષણના સમય વચ્ચેની સમાનતા જોતા ભારત સહિતના પડોશી દેશોની સુરક્ષા એજન્સીઓ સતર્ક થઈ ગઈ છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે આ ખુલાસા બાદ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર ચીન સામે તપાસના કોઈ આદેશ આપે છે કે કેમ.