મસ્કત : ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચાલી રહેલી તંગદિલી હવે નિર્ણાયક વળાંક પર પહોંચી છે. સંભવિત યુએસ લશ્કરી હુમલાને ટાળવા અને પરમાણુ કાર્યક્રમ પર સર્વસંમતિ સાધવા માટે ઈરાનના વરિષ્ઠ સુરક્ષા અધિકારી અને સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલના સચિવ અલી લારીજાની આજે ઓમાન પહોંચ્યા છે. ઓમાન લાંબા સમયથી ઈરાન અને પશ્ચિમી દેશો વચ્ચે 'બ્રિજ' (મધ્યસ્થી) તરીકેની ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે.
આ બેઠકમાં લારીજાનીએ ઓમાનના સુલતાન હૈથમ બિન તારીક સાથે મુલાકાત કરી હતી. ઈરાની વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઇસ્માઇલ બાગાઈના જણાવ્યા અનુસાર, આ વાટાઘાટોનો હેતુ વોશિંગ્ટન સાથે 'ન્યાયી અને સંતુલિત' કરાર સુધી પહોંચવાનો છે.
કેમ મહત્વની છે આ મુલાકાત?
૧. લશ્કરી હુમલાનો ભય: અમેરિકામાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના પુનરાગમન બાદ ઈરાન પર લશ્કરી દબાણ વધ્યું છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે ઈરાનને 'પરમાણુ હથિયાર ન બનાવવા' માટે કડક ચેતવણી આપી છે.
૨. નેતન્યાહૂ-ટ્રમ્પ મુલાકાત: આવતીકાલે (૧૧ ફેબ્રુઆરી) વોશિંગ્ટનમાં ઈઝરાયલી પીએમ નેતન્યાહૂ અને ટ્રમ્પ વચ્ચે મહત્વની બેઠક થવાની છે. આ બેઠક પહેલા ઈરાન ઓમાન મારફતે પોતાનો પક્ષ સ્પષ્ટ કરી દેવા માંગે છે.
૩. આર્થિક પ્રતિબંધો: ઈરાનની આર્થિક સ્થિતિ કથળી રહી છે અને તે પરમાણુ કરારના બદલામાં આર્થિક પ્રતિબંધોમાંથી મુક્તિ મેળવવા મથી રહ્યું છે.
વાટાઘાટોમાં મુખ્ય અવરોધ શું છે?
અત્યાર સુધીની વાટાઘાટોમાં સૌથી મોટો વિવાદ યુરેનિયમ સંવર્ધન (Uranium Enrichment) ના સ્તરને લઈને છે. અમેરિકા ઈચ્છે છે કે ઈરાન પરમાણુ પ્રવૃત્તિઓ સંપૂર્ણપણે બંધ કરે, જ્યારે ઈરાન તેને પોતાનો 'અધિકાર' ગણાવી રહ્યું છે. આ ઉપરાંત, અમેરિકા હવે ઈરાનના બેલિસ્ટિક મિસાઈલ કાર્યક્રમને પણ આ ચર્ચામાં સામેલ કરવા માંગે છે, જેના માટે તેહરાન તૈયાર નથી.
આગામી પગલું શું હશે?
ઓમાનની રાજ્ય સમાચાર એજન્સીએ અહેવાલ આપ્યો છે કે બંને પક્ષો સંવાદ ચાલુ રાખવા માટે સંમત થયા છે. લારીજાની ઓમાન બાદ કતારની પણ મુલાકાત લઈ શકે છે. જો આ રાજદ્વારી પ્રયાસો સફળ નહીં થાય, તો મધ્ય પૂર્વમાં ફરી એકવાર યુદ્ધના વાદળો ઘેરાઈ શકે છે.