<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Wednesday, 11th February 2026

ચીનમાં પ્રતિ ૧૦ લાખ વસ્‍તી પર ૩૦૦ ન્‍યાયાધીશો જ્‍યારે ભારતમાં માત્ર ૨૨ છે

સુપ્રીમ કોર્ટમાં પ્રતિ મિલિયન વસ્‍તી દીઠ ન્‍યાયાધીશોની સંખ્‍યા ૦.૦૨૮ છે, જ્‍યારે હાઇકોર્ટમાં તે ૦.૯૨ છેઃ સુપ્રીમ કોર્ટમાં ૩૪ ન્‍યાયાધીશોની મંજૂર સંખ્‍યા છે, અને હાલમાં ૩૩ ન્‍યાયાધીશો કાર્યરત છે : હાઇકોર્ટમાં ૧,૧૨૨ ન્‍યાયાધીશોની મંજૂર સંખ્‍યા છે, અને લગભગ ૩૦૦ જગ્‍યાઓ ખાલી છે

નવી દિલ્‍હી,તા.૧૧: કેસોના ભારણથી ભરેલી દેશની જિલ્‍લા અદાલતોમાં પ્રતિ મિલિયન વસ્‍તી દીઠ માત્ર ૨૨ ન્‍યાયાધીશો છે, જ્‍યારે કાયદા પંચ અને બંધારણીય બેંચના નિર્ણયમાં ૨૦૦૭ સુધીમાં ૫૦ ન્‍યાયાધીશો હોવા જોઈએ તે ફરજિયાત હતું. વધુમાં, બિહાર, ઉત્તર પ્રદેશ, ઝારખંડ અને પヘમિ બંગાળમાં, ન્‍યાયાધીશો-વસ્‍તી ગુણોત્તર રાષ્ટ્રીય સરેરાશ ૨૨ કરતા પણ ઓછો છે. આ ૨૦૧૧ ની વસ્‍તી ગણતરીના ડેટા પર આધારિત છે, જોકે દેશની વર્તમાન વસ્‍તીને ધ્‍યાનમાં લેતા સરેરાશ નોંધપાત્ર રીતે ઓછી હોઈ શકે છે. કેન્‍દ્રીય કાયદા અને ન્‍યાય મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલા ડેટાના વિશ્‍લેષણ દ્વારા આ વાત બહાર આવી છે.

કેન્‍દ્રીય કાયદા અને ન્‍યાય મંત્રાલયના ડેટા અનુસાર, દેશભરમાં જિલ્‍લા અદાલતો માટે ન્‍યાયાધીશોની મંજૂર સંખ્‍યા ૨૫,૪૩૯ છે, અને આમાંથી આશરે ૫,૦૦૦ જગ્‍યાઓ ખાલી છે. ૨૦૧૧ ની વસ્‍તી ગણતરીના ડેટા અને દેશમાં ન્‍યાયાધીશોની વર્તમાન મંજૂર સંખ્‍યાના આધારે, કાયદા મંત્રાલયે અંદાજ લગાવ્‍યો છે કે જિલ્‍લા અદાલતોમાં દર મિલિયન વસ્‍તી દીઠ આશરે ૨૨ ન્‍યાયાધીશો છે. ૨૦૧૧ માં, દેશની વસ્‍તી આશરે ૧.૨૧ અબજ હતી, જ્‍યારે વર્તમાન આંકડો ૧.૪ અબજથી વધુ છે.

૩૮ વર્ષ પહેલાં, ૧૯૮૭ માં, કાયદા પંચે તેના ૧૨૦મા અહેવાલમાં, અદાલતોમાં કેસોનો બેકલોગ વધારવાને બદલે નાગરિકો માટે ઝડપી ન્‍યાય સુનિヘતિ કરવા માટે ન્‍યાયાધીશોની સંખ્‍યા દર મિલિયન વસ્‍તી દીઠ ૫૦ કરવાની ભલામણ કરી હતી. ૨૦૦૨માં ઓલ ઈન્‍ડિયા જજીસ એસોસિએશન વિરુદ્ધ યુનિયન ઓફ ઈન્‍ડિયાના કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે સરકારને કાયદા પંચની ભલામણ અનુસાર ૨૦૦૭ સુધીમાં પ્રતિ મિલિયન વસ્‍તી દીઠ ૫૦ ન્‍યાયાધીશોની નિમણૂક કરવાનો નિર્દેશ આપ્‍યો હતો.

વસ્‍તી-ન્‍યાયાધીશ ગુણોત્તરની દ્રષ્ટિએ ભારત ચીન, યુનાઇટેડ સ્‍ટેટ્‍સ અને યુરોપિયન દેશોથી ઘણું પાછળ છે. એક અહેવાલ મુજબ, જ્‍યારે ચીનમાં ૧૦ લાખ વસ્‍તી પર વસ્‍તી દીઠ ૩૦૦ ન્‍યાયાધીશો છે, ત્‍યારે યુનાઇટેડ સ્‍ટેટ્‍સમાં ૧૫૦ છે. બીજી બાજુ, યુરોપિયન દેશોમાં પ્રતિ મિલિયન વસ્‍તી દીઠ ૨૨૦ ન્‍યાયાધીશો છે.

કાયદા મંત્રાલય અનુસાર, સુપ્રીમ કોર્ટમાં પ્રતિ મિલિયન વસ્‍તી દીઠ ન્‍યાયાધીશોની સંખ્‍યા ૦.૦૨૮ છે, જ્‍યારે હાઇકોર્ટમાં તે ૦.૯૨ છે. સુપ્રીમ કોર્ટમાં ૩૪ ન્‍યાયાધીશોની મંજૂર સંખ્‍યા છે, અને હાલમાં ૩૩ ન્‍યાયાધીશો સેવામાં છે. હાઇકોર્ટમાં ૧,૧૨૨ ન્‍યાયાધીશોની મંજૂર સંખ્‍યા છે, અને આશરે ૩૦૦ પદો ખાલી છે.

મુખ્‍ય રાજ્‍યોમાં પ્રતિ મિલિયન વસ્‍તી દીઠ ન્‍યાયાધીશોની સંખ્‍યા

બિહાર - ૧૯.૪૫, ઉત્તર પ્રદેશ - ૧૮.૫૨, ઝારખંડ - ૨૧.૪૩, ઉત્તરાખંડ - ૨૯.૫૫, દિલ્‍હી - ૫૩.૪૩, પヘમિ બંગાળ - ૧૨.૦૫, મધ્‍ય પ્રદેશ - ૨૭.૯૨, ગુજરાત - ૨૮.૪૬, આસામ - ૧૫.૫૪, મિઝોરમ - ૬૭.૪૪

(9:55 AM IST)